Έχουν περάσει κάποιοι μήνες από την κυκλοφορία του Όταν Κοιμήθηκε Η Ζωή Μες Στο Σαλόνι. Πώς νιώθεις σε ό,τι αφορά την υποδοχή που έλαβε μέχρι στιγμής η δουλειά σου; Και πώς σου ακούγεται σήμερα ο δίσκος;
Χαίρομαι πολύ που αυτός ο δίσκος ολοκληρώθηκε και βγήκε προς τα έξω. Κουβαλάει σκέψεις και ονειροπολήσεις πέντε και πλέον χρόνων, οπότε το να τον βλέπω πια ως ένα ενιαίο σώμα με γεμίζει ικανοποίηση. Καλλιτεχνικά έλαβε πολύ θετικές κριτικές -κάτι που με εξέπληξε ευχάριστα. Από την άλλη, εμπορικά ακολουθεί μια πιο δύσκολη διαδρομή, όπως συμβαίνει συχνά με τέτοιου τύπου δουλειές. Ακόμα ψάχνει τον δρόμο του, και ίσως αυτό να είναι μέρος της φύσης του.
Στα credits του άλμπουμ συναντάμε το όνομα του Χρήστου Αλεξόπουλου, ο οποίος υπογράφει την παραγωγή και συνυπογράφει μαζί σου τη ενορχήστρωση. Πώς λειτούργησε η συνεργασία σας;
Με τον Χρήστο γνωριζόμαστε πάνω από δέκα χρόνια, οπότε υπάρχει μια βαθιά κατανόηση και εμπιστοσύνη. Αυτό έκανε τη συνεργασία ουσιαστική. Μπήκε σε μια νέα αισθητική που του πρότεινα -διαφορετική από ό,τι είχαμε κάνει στους Ψύλλους- και είχε την υπομονή να αντέξει τις εμμονές και τις αμφιβολίες μου. Και φυσικά το ίδιο ίσχυσε και από την πλευρά μου. Ήταν μια διαδικασία αμφίδρομη, με τριβή αλλά και κοινό στόχο.
Στα περισσότερα τραγούδια του δίσκου μοιάζει να κυριαρχούν δυσοίωνες εικόνες, και μια μάλλον απαισιόδοξη διάθεση. Όλο αυτό πηγάζει από τη γύρω πραγματικότητα ή παίζει ρόλο και η φαντασία;
Δεν τις αντιλαμβάνομαι δυσοίωνες ή αισιόδοξες αυτές τις εικόνες. Εκτός βέβαια από το τραγούδι "Τρενάκια", που εκ των πραγμάτων πετάει πάνω από το έγκλημα των Τεμπών. Όπως είπα και πιο πάνω, ο δίσκος είναι ένα ημερολόγιο ονειροπολήσεων. Με απασχόλησε η έννοια του χρόνου -όχι μόνο ως πέρασμα, αλλά ως οντότητα, ως κάτι που αφήνει αποτυπώματα και δημιουργεί αντανακλάσεις. Ωστόσο, είναι σκοτεινός ο δίσκος, το αισθάνομαι και εγώ, φυσικά. Όχι όμως σαν μήνυμα απαισιοδοξίας ή κάτι τέτοιο, αλλά επειδή μιλάει για το ανικανοποίητο, τη ματαιοδοξία, τα φαντασμένα μεγαλεία του ανθρώπου, και επειδή εικονογραφεί ίσως δρόμους και κόσμους που δεν επιλέχθηκαν.
Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείς συνήθως, όταν γράφεις; Ξεκινάς από τη μουσική ή από τον στίχο;
Δεν έχω σταθερή αφετηρία ή συγκεκριμένη στρατηγική. Άλλοτε ξεκινάω από μια φράση - στίχο που προκύπτει από κουβέντες που κάνω μόνος ή μια εικόνα και ψάχνω τον ήχο της, κι άλλοτε από ένα μουσικό μοτίβο που επαναλαμβάνεται μέχρι να αρχίσει να "ζητάει" λόγια. Αν ζητάει! Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι η ατμόσφαιρα. Αν βρεθεί ο χώρος μέσα στον οποίο θα κινηθεί το τραγούδι, τότε τα υπόλοιπα έρχονται σταδιακά. Δεν γράφω με πρόγραμμα -περισσότερο παρατηρώ.
Εκτός από τραγουδοποιός/μουσικός είσαι και κοινωνικός λειτουργός. Αυτοί οι δύο ρόλοι είναι στεγανοί, ή θα έλεγες ότι ο ένας επηρεάζει τον άλλο; Και με ποιους τρόπους;
Καθόλου στεγανοί. Η δουλειά μου με φέρνει κοντά σε ιστορίες και εμπειρίες που δύσκολα αφήνουν κάποιον ανεπηρέαστο. Δεν τις μεταφέρω αυτούσιες στα τραγούδια -θα ήταν και άδικο. Ωστόσο, επηρέασαν τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο: την ευθραυστότητα, την αντοχή, τη σιωπή. Από την άλλη, οι τέχνες λειτουργούν σαν γλώσσα που λειτουργεί με τέτοιο τρόπο ώστε να βιώσεις τα παραπάνω. Αυτός είναι και ο ρόλος της τέχνης, νομίζω: να βιώνεις, όχι να κατανοείς. Κάπου εκεί δημιουργείται μια ισορροπία. Κάθε φορά που εκνευρίζομαι με τη δουλειά μου, σκέφτομαι τα παραπάνω ώστε να ηρεμώ!
Στο κανάλι σου στο YouTube υπάρχουν ξεχωριστά βιντεοκλίπ για καθένα από τα τραγούδια του δίσκου, σε σκηνοθεσία Αλέξη Αρχοντή. Ποιοι οι λόγοι αυτής της επιλογής;
Ήθελα κάθε τραγούδι να έχει τον δικό του χώρο, όχι μόνο ηχητικά, αλλά και οπτικά. Ο δίσκος είναι εσωτερικός, οπότε τα βίντεο λειτούργησαν σαν προεκτάσεις αυτών των μικρών κόσμων. Τη δουλειά του Αλέξη τη γνώριζα γιατί είχαμε κάνει δουλειές με τους Ψύλλους παλαιότερα. Αυτήν τη φορά, ωστόσο, ανακάλυψα πως υπήρχε μεταξύ μας κοινή αντίληψη και φιλοσοφία στον τρόπο σκέψης, και φυσικά μού άρεσε πολύ η αισθητική του. Προσεγγίσαμε κάθε κομμάτι σαν μια αυτόνομη ιστορία, χωρίς να προσπαθήσουμε να το εξηγήσουμε. Θέλαμε περισσότερο να το αφήσουμε να υπάρξει ελεύθερο σε κάποιο κόσμο.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται έντονη συζήτηση για τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης, και τους κινδύνους που ενέχει η χρήση της. Πώς νιώθεις για το συγκεκριμένο ζήτημα; Έχεις πειραματιστεί με τέτοια εργαλεία στη μουσική σου;
Ίσως κάπου να το χρειαστώ σαν εργαλείο, αλλά με επιφυλάξεις. Στον χώρο της παραγωγής ήχου (μίξεις κ.τ.λ.) μπορεί να βοηθήσει πολύ. Ποιος ξέρει, μπορεί να ανοίξει δρόμους, κυρίως σε επίπεδο πειραματισμού, όμως υπάρχει και ο κίνδυνος της ομογενοποίησης. Αν βοηθήσει τον άνθρωπο να ψάξει περισσότερο τον εαυτό του τότε είμαι οκ, αν τον κάνει απλώς εντολέα επιτυχιών δεν με ενδιαφέρει. Αυτό που με συγκινεί στη μουσική και γενικά στις τέχνες είναι το "λάθος", η ατέλεια. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε ανθρώπινο στοιχείο. Μου αρέσουν τα λάθη, διότι δημιουργούν και νέους δρόμους. Θυμάμαι τον Περίδη που έλεγε πως είχε γράψει ένα τραγούδι επειδή πάτησε λάθος νότα και έπειτα τον οδήγησε κάπου αλλού και το κράτησε. Το έχω πάθει και εγώ πολλές φορές. Θέλω να παθαίνω τέτοια πράγματα! Είτε με αυτόν τον τρόπο είτε με οποιονδήποτε, και να ξεφεύγω από τις φόρμουλες που έχει εκπαιδευτεί το μυαλό μου! Έτσι έχει πλάκα η δημιουργία, η ζωή δηλαδή στο κάτω κάτω. Δεν την έχω χρησιμοποιήσει μέχρι στιγμής την τεχνητή νοημοσύνη στη δημιουργία των κομματιών μου. Αν το κάνω, θα είναι περισσότερο ως μέσο διερεύνησης και όχι ως υποκατάστατο της διαδικασίας.
Κυκλοφορήσατε πολύ πρόσφατα με τους Ψύλλους Στ’ Άχυρα το EP Θερμαϊκός, ενώ έχετε ήδη προγραμματίσει live εμφανίσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Πες μας για αυτό το νέο υλικό. Είναι προάγγελος ενός νέου άλμπουμ;
Ο Θερμαϊκός είναι συνέχεια, αλλά και μια μικρή μετατόπιση για τους Ψύλλους. Κρατάει τον πυρήνα της μπάντας, αλλά δοκιμάζει και νέα πράγματα, τόσο ηχητικά όσο και αισθητικά. Δεν ξέρω αν είναι ξεκάθαρα προάγγελος ενός άλμπουμ, αλλά σίγουρα ανοίγει έναν δρόμο προς αυτήν την αισθητική.
Κλείνοντας, τι σχεδιάζεις σε σχέση με τη σόλο πορεία σου; Θα παρουσιάσεις τα τραγούδια αυτά ζωντανά; Υπάρχουν άλλα τραγούδια που προτίθεσαι να ηχογραφήσεις προσεχώς;
Υπάρχει η σκέψη να παρουσιαστεί ο δίσκος ζωντανά μέσα στο επόμενο διάστημα. Ψάχνω για μουσικούς, ώστε να φτιαχτεί μια μπάντα, και με μερικούς έχουμε ήδη ξεκινήσει τις πρόβες. Λογικά, το βλέπω να υλοποιείται το φθινόπωρο. Παράλληλα δουλεύω πάνω σε μια συλλογή κειμένων που θέλω κάποια στιγμή να βρω χρόνο να τα ολοκληρώσω, όπως και νέα τραγούδια, χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Όλα στην ώρα τους!
