Ένα αντίο στη Μαριέττα Γιαννάκου (1951-2022)

Τη Μαριέττα -έτσι, σκέτο, με οικειότητα, ακούγεται πάντα το όνομά της στο σπίτι μας- δεν την έζησα σχεδόν καθόλου από κοντά, κι ας ήταν πρώτη ξαδέρφη της μητέρας μου. Τη συναντούσα αραιά και πού σε κοινωνικές συναναστροφές, όμως περισσότερο την έμαθα από τις αφηγήσεις της μάνας μου, για τα παιδικά τους χρόνια στο Γεράκι, και για τα φοιτητικά τους στην Αθήνα -για τις περιόδους, δηλαδή, που οι δυο τους ήταν πολύ κοντά. Πολύ πιο καλά γνώρισα τη μαμά της, τη θεια-Ζωή· στο σπίτι της στο χωριό πέρασα κάποια από τα παιδικά μου χρόνια.

Η εικόνα που έχω, οπότε, ήταν από μακριά -αυτή που έχουν οι περισσότεροι. Και είναι μια εικόνα που έκανε την πλειοψηφία των άλλων πολιτικών, σύγχρονών της ή νεότερων, να μοιάζουν με καρτούν. Η σοβαρότητα και η ψυχραιμία, στις κινήσεις και στις τοποθετήσεις, είναι κάτι που σπανίζει ολοένα και περισσότερο στον εν λόγω χώρο, άλλωστε. Ιδιαίτερα εκτίμησα τη Γιαννάκου για τη στάση της στο θέμα με το βιβλίο της Ιστορίας το 2007, και για το γεγονός ότι δεν υπερψήφισε το πρόσφατο νομοσχέδιο του κόμματός της για τη συνεπιμέλεια. Αλλά και οι ευρύτερες αλλαγές που επιχείρησε στην Παιδεία, παρότι πυροδότησαν τότε έντονες αντιδράσεις, είχαν πολλά θετικά σημεία. 

Η Μαριέττα ήταν, όμως, αγωνίστρια και στην προσωπική της ζωή: πέρασε από σαράντα κύματα, χωρίς να το βάζει κάτω. Πάλευε, θα 'λεγε κανείς, για πράγματα που ήθελε και πίστευε, χωρίς να πολυδίνει σημασία στο κορμί που την κουβαλούσε. Έφθειρε τον εαυτό της, προσπαθώντας πάντα για κάτι. Είχε κάτι το αληθινά ηρωικό η στάση της -έτσι το βλέπω.

Δεν ανήκω σε εκείνους που έχουν ανάγκη να νιώσουν υπερηφάνεια μέσω της συγγένειας ή της κοινής καταγωγής με αναγνωρίσιμα πρόσωπα, και γι' αυτό μέχρι τούδε ελάχιστοι φίλοι ήξεραν για τη σχέση με τη Μαριέττα Γιαννάκου. Σπουδαίοι άνθρωποι βγαίνουν, άλλωστε, από όλους τους τόπους, υπό διάφορες συνθήκες· για πολλούς απ' αυτούς δεν μαθαίνουμε ποτέ τίποτα. Εκείνη νομίζω κράτησε καλά τις ισορροπίες με την καταγωγή της: βοήθησε τον τόπο της, χωρίς να υποκύψει σε συναλλαγές. Δεχόταν πάντα με αξιοπρέπεια την αγάπη των συμπατριωτών της, αλλά κρατούσε και τις απαραίτητες αποστάσεις.

Την αποχαιρετώ, με τη σκέψη μου στην κόρη της, τη Ζωή.

Βάζω να ξαναδώ και το παρακάτω βίντεο, από τηλεοπτική της εμφάνιση προ δύο ετών. Για να διαπιστώσω ξανά πόσο πιο ψύχραιμη και ευγενική είναι, σε σχέση με τους περισσότερους στο πάνελ, ενώ το αντίθετο θα περίμενε κανείς να συμβεί με βάση τη θέση του καθενός. Τέτοιους ανθρώπους χαίρεσαι να τους παρακολουθείς, είτε συμφωνείς είτε διαφωνείς με τις απόψεις τους.

Θα (μας) λείψει.

* Φωτογραφία από εδώ

Γιατί με τον ΣΥΡΙΖΑ; Ένα οδοιπορικό πολιτικής συνειδητοποίησης

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου το σταθερό μότο ήταν: "μείνετε μακριά από τα κόμματα". Δεν ξέρω αν ήταν απόλυτα συνειδητή η επιλογή αυτή των γονιών μου ή αν ήταν περισσότερο μια ασπίδα επιβίωσης σε μια επαρχιακή πόλη με συγκεκριμένες τάσεις, πάντως την τήρησα αυτήν την προτροπή: ποτέ δεν γράφτηκα μέλος, δεν μπλέχτηκα σε οργανώσεις, δεν έπαιξα (παρότι είχα τις ευκαιρίες) σε φεστιβάλ νεολαιών. Και τα δύο τελευταία χρόνια, που υπηρετώ τη Δημόσια Εκπαίδευση, παρότι είχα πάντοτε προτάσεις, απέφυγα να εμπλακώ στα συνδικαλιστικά. Μερικά πράγματα είναι δύσκολο να τα αλλάξεις.

Οι γονείς, βέβαια, είχαν πάντα πολιτική προτίμηση, η οποία γινόταν σαφής από τις συζητήσεις, μαζί μας αλλά κυρίως με άλλους "μεγάλους". Ποτέ όμως δεν μας είπαν "ψήφισε εκείνο ή το άλλο" -ίσα ίσα, μας παρότρυναν να ψηφίζουμε το δικό μας και να ψάχνουμε και τα "μικρά" κόμματα.

Ως παιδί της δεκαετίας του '80, θυμάμαι τον Ανδρέα και τις τεράστιες λαοσυνάξεις του, τα πρωτοσέλιδα των Νέων, του Έθνους του Βήματος, της Καθημερινής, τη Δίκη του Αιώνα, τις αιώνιες πολιτικές κόντρες στα τραπέζια και στα καφενεία. Θυμάμαι τη γιαγιά μου την Κωνσταντίνα, αρχές των '90s, να μου εξηγεί ότι δεν είχε πια να μου δίνει χαρτζιλίκι, αφού ο Μητσοτάκης της είχε μειώσει πολύ τη σύνταξη.

Στα φοιτητικά χρόνια. τέλη '90s/αρχές '00s στο Τ.Ε.Ι. Χανίων, το κλίμα δεν με βοήθησε να είμαι ενεργός στους αγώνες του κινήματος. Οι εκάστοτε "ηγέτες" συνήθως έμοιαζαν στα μάτια μου είτε γραφικοί είτε μπαγαπόντηδες. Από τις καταλήψεις ήμουν πάντα περαστικός, από τις πορείες πάντα απών. Όχι χωρίς κόστος, αφού και εγώ και άλλοι δεχτήκαμε πολλές φορές πυρά από τους ταγούς των οργανωμένων. Αλλά πώς να μπλέξεις όταν βλέπεις ότι εκείνος που μπαίνει μπροστάρης στον αγώνα, μόλις δει την ευκαιρία περνάει με άνεση στο αντίπαλο στρατόπεδο;

Η δεκαετία του 2000 πέρασε και πάλι στις πανεπιστημιακές αίθουσες, στο Πολυτεχνείο τούτη τη φορά, σε κτίρια με τοίχους γεμάτους συνθήματα και ονόματα σχηματισμών όπως ΑΝ.Α.Φ.Η. και ΑΝ.ΑΡ.ΠΑ. Δεν με ενόχλησαν ποτέ οι γραμμένοι τοίχοι, ίσα ίσα, όμως και εκεί οι συνελεύσεις ήταν κάτι χάβρες μέσα σε τεκέδες. Η άνοδος του Καραμανλή στην εξουσία το '04 είχε μια μελαγχολική νομοτέλεια μέσα της, το ίδιο και η τραγική κατάληξη εκείνης της Κυβέρνησης. Εκείνα τα χρόνια συχνά απείχα από τις εκλογές (δεν ψήφισα το 2000, νομίζω ούτε το 1999) ή ψήφιζα με λογική αντίρροπη: δεν στήριξα το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου (παρά μόνο στις Ευρωεκλογές του 2004 που προδιαγραφόταν ότι θα φάει κατραπακιά), έριχνα την ψήφο μου υπέρ του ΔΗΚΚΙ του Τσοβόλα. Κάποια άλλη φορά ψήφισα Οικολόγους Πράσινους ενδεχομένως.

Δεν θυμάμαι αν ψήφισα για πρώτη φορά τον ΣΥΡΙΖΑ στις δεύτερες εκλογές του 2012 (παίζει να το έριξα στην ΔΗΜΑΡ), και πάλι θέλοντας να στηρίξω μια μικρότερη πολιτική δύναμη. Παρότι έριξα Ελιά - Δημοκρατική Συμμαχία στις Ευρωεκλογές του 2014 (μόνο και μόνο για να στηρίξω κάποιον πρώην φίλο που αποδείχθηκε συν τω χρόνω ότι δεν διέθετε πολιτική σκέψη όπως νόμιζα), έκτοτε στήριξα το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα στον δρόμο του προς την εξουσία.

Ορόσημο για την προσωπική μου "αφύπνιση" -κινητοποίηση, καλύτερα, αφού η σκέψη γύρω από την πολιτική υπήρχε από πολύ νωρίς- ήταν το κλείσιμο της ΕΡΤ από την κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου, τον Ιούνιο του 2013. Δύο μέρες μετά, έπειτα από πρόσκληση του Αντώνη Μποσκοΐτη, ήμουν στο προαύλιο, στην Αγία Παρασκευή, και τραγουδούσα μαζί με άλλους, στηρίζοντας τους απολυμένους καταληψίες. Μέσα στο καλοκαίρι ξαναπήγα σε εκπομπή της κατειλημμένης ΕΡΤ, προσκεκλημένος της Βίκυς Τσιανίκα.



Εκείνα τα χρόνια, μέσα στην Κρίση, πέρασα μια περίοδο κατάθλιψης, παρακολουθώντας τα βραδινά δελτία ειδήσεων να παιανίζουν κάθε επόμενο κύμα της λαίλαπας που ερχόταν να συνθλίψει το μέλλον και τα όνειρα των συνανθρώπων μου. Κι αν εγώ είχα τη στήριξη των ανθρώπων μου και επιβίωνα, το να είμαι μάρτυρας μιας αδίστακτης εξουσίας που μπορούσε μέσα σε μια στιγμή να αποφασίζει για το μαύρο μέλλον χιλιάδων ανθρώπων με εξόργιζε. Έπαψα να ανοίγω την τηλεόραση. Έγινα πιο αποφασισμένος και καταστάλαξα περισσότερο στο τι ήθελα ως πολίτης.

Παραμονές των εκλογών του Ιανουαρίου του '15, δεν θα το ξεχάσω εύκολα, βρέθηκα σε ένα καφέ-μπαρ των Εξαρχείων με φίλους και συγγενείς. Συζητούσαν ήδη για τα πολιτικά όταν έφτασα, κι όταν τους είπα τι θα ψήφιζα με αντιμετώπισαν με ένα μείγμα οργής και ειρωνείας. Πώς ήταν δυνατόν να ψηφίσω τον Τσίπρα, από τη στιγμή που δήλωνα ότι είχα διακρίνει τη στροφή στη ρητορική του και τις σαφείς ενδείξεις ότι θα ακολουθούσε τον δρόμο του συμβιβασμού με τους Ευρωπαίους;

Η απάντησή μου τότε ήταν ότι ήθελα, για μια φορά ως ψηφοφόρος, να πω "ναι" με την ψήφο μου. Να ψηφίσω θετικά, δηλαδή, και να συνταχθώ με τους πολλούς. Ότι περισσότερο από μια θολή ως προς το πώς θα ερχόταν κοινωνική επανάσταση, που θα ανέτρεπε τον καπιταλισμό, ήθελα μια διακυβέρνηση που να ενδιαφέρεται εμπράκτως για τον αδύναμο. Δεν ξέρω τι νόμιζα τότε, τώρα όμως ξέρω ότι η πλειοψηφία που στήριξε το '15 τον Τσίπρα δεν το έκανε επειδή κατάλαβε ξαφνικά τις αρετές της Αριστεράς, αλλά γιατί είπε "ως εδώ" στο διπολικό σύστημα που μοιραζόταν την εξουσία αδιαλείπτως για 40 χρόνια. Σαφώς και δεν υιοθέτησα ποτέ τον διαχωρισμό "παλιό" και "νέο πολιτικό σύστημα", ούτε ενθουσιάζομαι με τη ρητορική περί "ηθικού πλεονεκτήματος". Όχι γιατί δεν βρίσκω όντως πιο ουμανιστικές τις αριστερές ιδέες, αλλά γιατί δεν μπορώ να αποδώσω απόλυτα ηθικά κίνητρα σε ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων, απλώς με βάση το τι δηλώνουν.

Στα 10 χρόνια που κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή της χώρας, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε τους πάντες να χορεύουν στον ρυθμό του -άρα τους έκανε εχθρούς του. Από το δίλημμα "Μνημόνιο/αντι-Μνημόνιο" περάσαμε στο "ΣΥΡΙΖΑ/αντι-ΣΥΡΙΖΑ". Με το "όλοι σας και μόνος μου" όμως ποιος μπορεί να βγει νικητής; Κάπως έτσι, κι αφού ο ΣΥΡΙΖΑ έφερε κι αυτός το δικό του Μνημόνιο (ελαφρύτερο μεν, αλλά με επιπλέον λιτότητα να προστίθεται σε εκείνη των προηγούμενων), ήρθε η μεγάλη ήττα στις πρόσφατες Ευρωεκλογές. Αλίμονο αν μπορούσε να βγει αλώβητος ένας σχηματισμός που για δέκα χρόνια είχε μονίμως ανοδική πορεία και είχε κερδίσει τέσσερις σερί κάλπες.

Αν ψάξει κανείς την ετικέτα "Πολιτική" σε τούτο το μπλογκ, αλλά και το προφίλ μου στα social media, θα βρει πολλά και πολύ αυστηρά σχόλιά μου για τον ΣΥΡΙΖΑ. Εξακολουθώ να βλέπω κριτικά το κόμμα, τα στελέχη και τον αρχηγό του, όπως και όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Η στήριξή μου δεν είναι, δηλαδή, απροϋπόθετη, ούτε θα συνεχιστεί αν το κόμμα αποκλίνει από όσα θεωρώ κρίσιμα.

Η κριτική αποτίμησή μου, πάντως, των πεπραγμένων της απερχόμενης Κυβέρνησης σε κάθε περίπτωση προκύπτει θετική. Υπερέβη, θα έλεγα, το έργο της κάθε προσωπική μου προσδοκία. Δικαιωματικά νομοσχέδια, στήριξη των αδυνάμων, ρύθμιση του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου, Συμφωνία των Πρεσπών, εκσυγχρονισμός του συστήματος αναδοχής και υιοθεσίας παιδιών, επίλυση του θέματος με την ΑΕΠΙ -η λίστα είναι ιδιαίτερα μακρά. Μπήκε μια τάξη σε πολλά μέτωπα κι αυτό είναι αδιαμφισβήτητο.

Αν έγιναν λάθη; Πολλά. Υπήρξαν παλινωδίες, απροσεξίες, αστοχίες. Έγιναν κακές εκτιμήσεις, προβλήθηκαν λάθος πρόσωπα, σε κάποια σημεία υπερίσχυσε μια ρητορική του όποιου έργου. Έχει στις τάξεις του και αυτό το κόμμα, όπως όλα, ανθρώπους που δεν βρίσκονται εκεί με πρώτη έγνοια τους την προσφορά ή την άσκηση πολιτικής. Έχει μέλη και στελέχη που επιχειρούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη με προβληματικές (έως εντελώς γλοιώδεις) τακτικές, που υιοθέτησαν αλαζονικές και υπεροπτικές στάσεις.

Όμως. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα και με τα χέρια δεμένα λόγω έξωθεν δεσμεύσεων, άκουσε την κοινωνία και ακολούθησε όποτε το μπορούσε. Είχε τα αντανακλαστικά να παίρνει πίσω τις λάθος διατυπώσεις στα νομοσχέδια, να ζητάει παραιτήσεις, να θυμάται όσα υποσχέθηκε, ακόμα κι αν δεν μπόρεσε να τα υλοποιήσει όποτε και όπως ήθελε. Πήγε σε εκλογές όταν αναγκάστηκε να υποχωρήσει, πήγε και όταν οι πολίτες τον άφησαν πολύ πίσω στις Ευρωεκλογές.

Και τώρα; Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πια η μακροβιότερη και πιο συνεπής κυβέρνηση της μνημονιακής εποχής, αλλά ταυτόχρονα εκείνη που έφερε την Ελλάδα εκτός προγραμμάτων λιτότητας. Κι απέναντί του έχει ποιους; Τα δύο κάποτε κραταιά κόμματα, με δύο ανθρώπους στα τιμόνια τους που από πολλές απόψεις συμβολίζουν τις παθογένειες της χώρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι μια κλασική περίπτωση ανθρώπου που δεν θα βρισκόταν σε αυτό το πόστο εάν δεν είχε το συγκεκριμένο επώνυμο και τις δυνατότητες που αυτό του έδωσε από το ξεκίνημα της ζωής του. Επικοινωνιακά ελλιπής, υπέρ της αριστείας στα λόγια αλλά όχι στις πράξεις, δειλός, κυνικά αδίστακτος (όπως έδειξε η θητεία του στο Υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης Και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης). Ο δήθεν πολέμιος της ακροδεξιάς, που δεν δίστασε να βάλει αντιπρόεδρό του κάποιον σαν τον Άδωνη Γεωργιάδη και που εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο την άγνοια και τον πατριωτισμό του μέσου Έλληνα για να αντλήσει ψήφους με αφορμή την επίλυση του Μακεδονικού. Η Φώφη Γεννηματά, από την άλλη, μπορεί να είναι συμπαθέστερη από τον Ευάγγελο Βενιζέλο (κάτι όχι ιδιαίτερα δύσκολο, εδώ που τα λέμε), αλλά είναι μια επίσης αδιάφορη πολιτικός, χωρίς πειθώ όχι μόνο ως προς τους πολίτες, αλλά ούτε ως προς το κόμμα που διοικεί. Κοινό τους σημείο; Το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μένος τους, το οποίο αποτέλεσε το μοναδικό ουσιαστικό κριτήριο με βάση το οποίο κινήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια.

Απέναντί τους υπάρχει ο Αλέξης Τσίπρας. Ένας άνθρωπος νέος, αποφασιστικός, με πολιτικό ένστικτο, και συμπαθής -παίζει κι αυτό τον ρόλο του. Κάποιοι θα έλεγαν ότι είναι ο μονόφθαλμος που βασιλεύει στους τυφλούς. Ναι, αλλά όχι απλώς μονόφθαλμος: Κύκλωπας. Πέρα από το έργο της Κυβέρνησής του, ένα μεγάλο του επίτευγμα είναι ότι, κυρίως με την απόφασή του να πάει σε Δημοψήφισμα τον Ιούλιο του 2015 αλλά όχι μόνο, ανάγκασε το σύστημα της μηντιακής διαπλοκής να αποκαλυφθεί μπροστά στα μάτια όλων. Μόλις χτες το βράδυ, στον ΣΚΑΪ, είχαν όλοι την ευκαιρία να δουν την απόλυτα μονομερή απόπειρα της Σίας Κοσιώνη και του Αλέξη Παπαχελά να του πάρουν συνέντευξη.

Σε κάθε περίπτωση, ο Τσίπρας και ο κυβερνών ΣΥΡΙΖΑ υπήρξαν ένα θαύμα για τα δεδομένα της χώρας, ένα θαύμα που όμοιό του είχαμε να δούμε καιρό: μια πολιτική δύναμη που ανέβηκε στην εξουσία κόντρα στο προϋπάρχον σύστημα, κόντρα σε όσα κανονίζονταν και θεωρούνταν αποδεκτά. Είναι βέβαιο ότι η Ιστορία θα τα καταγράψει όλα αυτά.

Με τον Αλέξη Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν, είτε κερδίσουν είτε χάσουν στις επερχόμενες εκλογές. Με την Αριστερά που μπαίνει δυναμικά στα πράγματα και δεν αρκείται σε κριτική καθαρολογικής και δογματικής λογικής. Μαζί με τον Τσακαλώτο, την Αχτσιόγλου, τον Χαρίτση και όποια άλλα άξια στελέχη. Μαζί με εκείνους που δεν κοιτούν μόνο το βόλεμά τους. Δίπλα σε όσους σέβονται τα δικαιώματα κάθε ανθρώπου. Για τη σύνθεση του νέου με το παλιό. Απέναντι στην πολιτική σκέψη που εξαντλείται σε λέξεις όπως "ψεύτης" και "προδότης". Απέναντι στον ρεβανσισμό της βαθέως Δεξιάς που θέλει να καταστήσει παράνομες τις "ελαττωματικές" (έτσι τις αποκάλεσε ο Μάκης Βορίδης) ιδέες της Αριστεράς. Απέναντι σε εκείνους που θέλουν να σώσουν τη χώρα αφού πρώτα την εξαθλίωσαν. Απέναντι στην αμνημοσύνη, απέναντι στην ιδέα του περιχαρακωμένου Έθνους - Κράτους, απέναντι στη νεοφιλελεύθερη θέαση της κοινωνίας. Απέναντι σε ένα ακόμα κύμα σκοταδισμού που απλώνεται στον πλανήτη.

* Οι ζωγραφικοί πίνακες είναι του Vincent Van Gaugh και του Mark Rothko

Να μιλάμε για το Πολυτεχνείο

Σκέφτεσαι ότι τα παιδιά που έχουν φτάσει στο Λύκειο τα ξέρουν, τα 'χουν ακούσει καμιά δεκαριά φορές, τουλάχιστον. Κι έτσι ξεκινάς να προβάρεις με τη χορωδία, χωρίς προλόγους.

Ώσπου, εκεί που τραγουδούν "τακ τακ εσύ, τακ τακ εγώ", τα βλέπεις να γελάνε. Τους εξηγείς τι σημαίνει αυτό, τι γινόταν τότε, ότι ο Ανδρέας, που τον "χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα", ήταν αληθινό πρόσωπο. Σε άλλη περίπτωση, σε κουβέντα που ανοίγει μια συνάδελφος, ακούς από άλλο παιδί ότι "πρώτη φορά άκουσα κι έμαθα για το πραξικόπημα στην Κύπρο, δεν το ήξερα".

Δεν αρκεί να διοργανώνουμε μια γιορτή μια φορά τον χρόνο, με όλες τις δυσκολίες που κάτι τέτοιο έχει, αλλά και τις ευκολίες στις οποίες συχνά καταφεύγουμε λόγω των χρονικών ορίων μέσα στα οποία καλούμαστε να δράσουμε. Πρέπει πάντα να κουβεντιάζουμε με τα παιδιά, να λύνουμε τις απορίες τους, να ψάχνουμε για να απαντήσουμε και τις δικές μας. Η γιορτή αυτή είναι η πιο δική τους, απλώς πολλά δεν το ξέρουν.

Να μιλάμε για το Πολυτεχνείο στα παιδιά. Υπάρχουν άλλοι που το κάνουν συστηματικά, που τους περνάνε τη διαστρέβλωση, ακόμα και την άρνηση αυτής της Ιστορίας.

Να μιλάμε για το Πολυτεχνείο.

Να μιλάμε.

* Φωτογραφία του Αριστοτέλη Σαρρηκώστα (από εδώ)

Η μαύρη τρύπα στο ιλουστρασιόν τοπίο της Σαντορίνης

Στις 22 Οκτωβρίου 2017, ο Ηλίας Κασιδιάρης βρέθηκε στη Σαντορίνη για την παρουσίαση ενός βιβλίου του. Διόλου τυχαία, μία εβδομάδα αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου, είχαμε τα γνωστά επεισόδια στο χωριό Εμπορείο: η παρέλαση ακυρώθηκε, έπειτα από "παρέμβαση" Χρυσαυγιτών και κατοίκων του χωριού, επειδή η σημαιοφόρος του Γυμνασίου ήταν Αλβανικής καταγωγής. Η ΧΑ ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για τα γεγονότα.

Κι αν τότε θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο Δήμος Σαντορίνης και το τοπικό αστυνομικό τμήμα αιφνιδιάστηκαν, 5 μήνες μετά αυτή η δικαιολογία δεν υπάρχει. Κι όμως, το πρωί της 25ης Μαρτίου 2018 συνέβησαν και πάλι έκτροπα στο Εμπορείο.

Γνωρίζοντας όσα είχαν συμβεί εις βάρος της μαθήτριας, αλλά και των συναδέλφων καθηγητών, τον Οκτώβρη, πολλοί συνάδελφοι από διάφορα σχολεία του νησιού, καθώς και μέλη του Δ.Σ. της Ε.Λ.Μ.Ε. Θήρας, αποφασίσαμε να είμαστε δίπλα στους συναδέλφους του Γυμνασίου Εμπορείου.

Φτάνοντας έξω από το σχολείο εκείνο το πρωί, στις 9:35, αντικρύσαμε την απίστευτη εικόνα της οξυγονοκολλημένης εξωτερικής πόρτας του σχολείου (αλλά και των άλλων θυρών πρόσβασης) και των λαδιών που είχαν χυθεί ακριβώς μπροστά της. Ο στόχος προφανής: να μην μπορέσει η σημαία να βγει από το σχολείο και άρα να μην παρελάσει η συγκεκριμένη μαθήτρια ως σημαιοφόρος του σχολείου της. Σημειωτέον, η συγκεκριμένη μαθήτρια είναι άλλη από τη σημαιοφόρο της 28ης Οκτωβρίου: οι τρεις πρώτες σε βαθμολογία μαθήτριες του σχολείου είναι όλες αλβανικής καταγωγής.

Λίγο αργότερα έφτασαν στο σημείο ο αντιδήμαρχος του Δήμου Θήρας κ. Μάρκος Καφούρος και ελάχιστοι -τρεις ή τέσσερις- αστυνομικοί. Επίσης, εμφανίστηκε μια ομάδα ενηλίκων και κάποιων ανηλίκων, κατοίκων του χωριού -πρόσωπα γνωστά από τα προηγούμενα επεισόδια, αλλά χωρίς τις μπλούζες της ΧΑ αυτή τη φορά. Άρχισαν διάφορες συζητήσεις, ο χρόνος περνούσε. Εκεί υπήρξε η πρώτη απόπειρα εκφοβισμού: κάποιοι από την εν λόγω ομάδα κινήθηκαν απειλητικά και με φωνές εναντίον συναδέλφων που τραβούσαν φωτογραφίες με τα κινητά τους τηλέφωνα. Έπειτα από λίγο αποχώρησαν, αφού, όμως, πήραν μαζί τους όλους τους μαθητές που βρίσκονταν εκεί για να παρελάσουν. Πίσω έμεινε μόνο η σημαιοφόρος και κάποιοι από τους παραστάτες.

Συγκλήθηκε επί τόπου μια σύσκεψη των διδασκόντων καθηγητών του Γυμνασίου, παρουσία του αντιδημάρχου. Κατέληξαν ότι δεν θα μπουν στη διαδικασία να ανοίξουν την πόρτα και ότι θα οδεύσουν προς την πλατεία του χωριού, για τον εκκλησιασμό, κι έπειτα θα λήξει το θέμα εκεί. Είδα μία συνάδελφο να απομακρύνεται από τη σύσκεψη κλαίγοντας, λέγοντας ότι νιώθει εξευτελισμένη. Εκείνη τη στιγμή πήρα μιαν απόφαση: πλησίασα τον αντιδήμαρχο και μπροστά σε όσους καθηγητές ήταν ακόμα γύρω του, του είπα περίπου αυτά: "Αυτή τη στιγμή, η πολιτειακή και αστυνομική ηγεσία του νησιού υποτάσσεται στις απειλές 30 ανθρώπων. Είμαι δημοσιογράφος από την Αθήνα και αυτά είμαι αναγκασμένος να τα γράψω".

Δεν ξέρω αν έπαιξε ρόλο αυτό που είπα, πάντως τελικά περιμέναμε ώσπου να έρθει η Πυροσβεστική -η οποία υποτίθεται ότι είχε κληθεί από ώρα αλλά έφτασε με μεγάλη καθυστέρηση, στις 10:40- και να σπάσει το λουκέτο. Η σημαιοφόρος αποδείχθηκε γενναία και δέχτηκε να σηκώσει τη σημαία και να παραστεί στην απονομή στεφάνων στο μνημείο της πλατείας. Οι συνάδελφοι περιβάλαμε τη σημαία και κινηθήκαμε προς την πλατεία. Μόλις ξεπροβάλαμε εκεί, οι κάτοικοι του χωριού χειροκρότησαν αυθορμήτως. Η γνωστή ομάδα ξεκίνησε τότε γιουχαΐσματα και εκτόξευσε απειλές προς τη Διευθύντρια του σχολείου. Αγνοώντας τους, φτάσαμε στο μνημείο, όπου αναμείναμε τον παπά της ενορίας -τον παπά που είχε προετοιμάσει το κλίμα την προηγούμενη φορά, με ένα κήρυγμα μίσους περί "εσωτερικού εχθρού". Όσο βρισκόμασταν εκεί, δύο κυρίες του Συλλόγου Γονέων του σχολείου δεν σταμάτησαν να φωνάζουν, κατηγορώντας μας ότι πήγαμε και τους ανακατώσαμε.

Ο παπάς βγαίνει, ψέλνει τα απαραίτητα, γίνεται η κατάθεση στεφάνων. Καθ' όλη τη διάρκεια, η γνωστή ομάδα παραμένει απέναντι, συζητώντας συνεχώς με τους αστυνομικούς. Όταν τελειώνει η όλη τελετή, επιστρέφουμε προς το σχολείο, αφού η "συμφωνία" που είχε γίνει ήταν να μην παρελάσει η σημαία του σχολείου, για να ηρεμήσουν τα πνεύματα. Οι μαθητές του σχολείου παρέλασαν τελικά πίσω από τη σημαία του Πολιτιστικού Συλλόγου.

Καθώς κατηφορίζουμε προς το σχολείο, ένας συνάδελφος, ο οποίος δυσκολευόταν να συγκρατηθεί όλο το πρωί, απευθύνεται σε έντονο ύφος σε έναν αστυνομικό, διαμαρτυρόμενος για την όντως γλυκανάλατη στάση της αστυνομίας στον χώρο. Τον ακούν από την ομάδα των "διαμαρτυρόμενων" και θεωρούν ότι απευθύνεται σε εκείνους. Είμαι ακριβώς πίσω του εκείνη τη στιγμή. Δύο από αυτούς κινούνται γρήγορα εναντίον του, φωνάζοντας και βρίζοντάς τον. Προσπαθώ να τους συγκρατήσω, όμως γρήγορα έρχονται κι άλλοι -ακόμα δεν τους έχουν πάρει χαμπάρι. Πολύ γρήγορα βρισκόμαστε περικυκλωμένοι από 15 (ίσως και περισσότερα) άτομα, τα οποία έχουν στριμώξει τον καθηγητή στο πλάι ενός αυτοκινήτου. Οι περισσότεροι, ξέροντας ότι ήδη έχουν "μαρκαριστεί" από τα γεγονότα της 28ης, κυρίως τον απειλούν και τον βρίζουν, υπάρχουν όμως δύο που θέλουν να τον χτυπήσουν. Ένας τον αρπάζει από τον λαιμό. Τελικά επεμβαίνουν οι ψυχραιμότεροι: ένας μαθητής μας από το ΕΠΑ.Λ., μέλος της ομάδας, αρπάζει έναν και τον απομακρύνει σηκωτό, οι αστυνομικοί μπαίνουν στη μέση, ένας από τους γεροντότερους της ομάδας προσπαθεί να τους μαζέψει. Βλέπω τον πανικό στο βλέμμα του -ξέρει πολύ καλά ότι με την παραμικρή μήνυση θα έχουν τεράστιο πρόβλημα. Τον καθησυχάζω ότι όλοι έκαναν πίσω.

Κανείς δεν μπορεί να πει ότι όσα συνέβησαν ήταν αναπάντεχα: με βάση τις πιέσεις και απειλές που δέχονταν η διευθύντρια και οι καθηγητές του Γυμνασίου Εμπορίου τον προηγούμενο καιρό, ίσως και να ήταν λίγα αυτά που είδαμε εκείνη τη μέρα. Όσα καταγγέλλει ο Σύλλογος Διδασκόντων (εδώ) θεωρώ ότι δίνουν μια μυρωδιά μόνο του κλίματος που επικρατεί στο χωριό.

Τις μέρες που ακολούθησαν το συμβάν είχα την ευκαιρία να συζητήσω με κάποιους από τους μαθητές που στις 25/3 στέκονταν πλάι στην ομάδα των ταραξιών. Έγινε σαφές ότι τα παιδιά έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου με τη ρητορεία περί "αίματος και τιμής" της ΧΑ, μεγαλώνοντας σε ένα κλίμα σκοταδισμού. Αδυνατούν να σκεφτούν πολλές φορές, κάτι που είχα διαπιστώσει και σε συζητήσεις κατά τις ώρες των μαθημάτων: δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτό που μου είπε ένας μαθητής όταν συζητούσαμε για την καταστροφή του περιβάλλοντος, ότι "για όλα φταίνε οι επιστήμονες". Αυτά τα παιδιά είναι, βέβαια, πολύ εύκολο να τα "ψαρέψεις" και να καταλάβεις ότι ξέρουν πολύ καλά εκείνους που έκαναν τις δολιοφθορές στις πόρτες του Γυμνασίου, ότι Δήμος και Αστυνομία θεωρούνται "δικοί" τους κι ότι "δεν πρόκειται να μας κάνουν τίποτα". Ένας, μάλιστα, κοκορευόταν ότι μετά τα συμβάντα έπινε καφέ στο γραφείο του Διοικητή της Αστυνομίας. Όσο για τη διαμαρτυρία τους ότι κακώς τους αποκαλούν Χρυσαυγίτες, οι φωτογραφίες τους πλάι στον Κασιδιάρη, χωρίς αλλοιωμένα πρόσωπα, που μοστράρει στην επίσημη ιστοσελίδα του το εν λόγω κόμμα, όχι μόνο τους διαψεύδει, αλλά λέει πολλά και για τον τρόπο που τους εκμεταλλεύεται η ΧΑ, η οποία κάνει κρα για να δείχνει ότι έχει "νεολαίους".

Είναι προφανείς, λοιπόν, οι ευθύνες των τοπικών αρχών, για το ότι για μια ακόμα φορά παραβιάστηκε η νομιμότητα. Φυσικά υπάρχουν ευθύνες και μεγάλου μέρους της κοινωνίας του νησιού, το οποίο μοιάζει να τελεί εν υπνώσει, αποκοιμισμένο από τους πακτωλούς χρήματος που ρέουν προς το μέρος του μέσω του τουρισμού.

Οι ευθύνες, φυσικά, φτάνουν πολύ πιο πάνω, στους βουλευτές Κυκλάδων (οι οποίοι είχαν ενημερωθεί αλλά δεν εμφανίστηκαν), στα Υπουργεία Παιδείας και Δημόσιας Τάξης, μέχρι και την Κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό, καθώς ήταν ευρέως γνωστά τα γεγονότα της 28ης Οκτωβρίου. Και ατυχείς ανακοινώσεις (εδώ) κατόπιν εορτής μόνο γέλωτα προκαλούν.

Είναι υπόλογοι, εν ολίγοις, όλοι οι κατέχοντες εξουσία για την υπόθεση αυτή. Πρώτον, επειδή δεν φροντίζουν να τηρείται η νομιμότητα και να προστατεύεται το έργο, η ψυχική ισορροπία και η σωματική ακεραιότητα παιδιών, εκπαιδευτικών και πολιτών, αλλά και η δημόσια περιουσία. Δεύτερον, γιατί επιτρέπουν σε μια μικρή μειοψηφία κατοίκων, οι οποίοι άγονται και φέρονται από τη ΧΑ, να αμαυρώνουν την εικόνα του μεγαλύτερου χωριού της Σαντορίνης, αλλά και τη συνολικότερη εικόνα του νησιού, που τόσο διαφημίζεται ως ταξιδιωτικός προορισμός. Και τρίτον, επειδή επιτρέπουν να διαιωνίζεται μια κατάσταση που οδηγεί τα νέα παιδιά κατευθείαν μέσα στη μαύρη τρύπα της άγνοιας και του μίσους, καθιστώντας τα υποχείρια των παιχνιδιών της σκοτεινότερης κάστας που γνώρισε η σύγχρονη Ελλάδα.

Obamarama! 3

Οι άνθρωποι καλό είναι να εξελίσσονται, να αλλάζει η σκέψη τους - προς το βαθύτερο, κατά προτίμηση. Διαβάζοντας τώρα τι έγραφα το 2008 (με αφορμή την εκλογή του Barack Obama στο ύπατο αξίωμα της υφηλίου) και το 2012 (έπειτα από την επανεκλογή του), αναγνωρίζω μεν τον εαυτό μου και πράγματα που ακόμα και σήμερα νιώθω, βρίσκω, όμως, ότι δεν ήμουν αρκετά κυνικός αλλά μάλλον πολύ αφελής.

Διαβάζω διάφορα στα social media αυτές τις μέρες και κάποια με κάνουν να απορώ. Όπως το ότι, ας πούμε, μπορεί κανείς να ενθουσιάζεται με τον Obama (ειδικά τώρα, που ξέρουμε τι έκανε στα 8 χρόνια διακυβέρνησής του) και να θεωρεί συνάμα τον εαυτό προοδευτικό. Επί της προεδρίας του τίποτα δεν άλλαξε προς το καλύτερο στον κόσμο, ενώ στις Η.Π.Α., για κάθε θετικό ημίμετρο (Obamacare π.χ.) μπορείς να βρεις πολλά που παρέμειναν ίδια ή χειροτέρεψαν.

Από την άλλη, το να υποκύψει κανείς στο δόγμα "όλοι ίδιοι είναι", το βρίσκω εξίσου "κούφιο". Και σίγουρα θα το έβλεπαν έτσι κι εκείνοι της κομμουνιστικής Αριστεράς που το προμοτάρουν, αν δοκιμάζατε να τους πείτε "τα ίδια έκανε κι ο Στάλιν". Ναι, δεν μπορεί να είναι εντελώς ίδιος ο Obama με κάποιον όπως ο Donald Trump, του οποίου η προεκλογική εκστρατεία έσπειρε άνεμους - και να δούμε ποιος θα θερίσει τις θύελλες...

Εκ του αποτελέσματος, όμως, υπήρξε αρκετά ίδιος ο Obama με κάθε προηγούμενο πρόεδρο της μεταπολεμικής Αμερικής, αφού εξασφάλισε χωρίς χρονοτριβές την συνέχεια της εξωτερικής πολιτικής της πατρίδας του, πάντα προς εξυπηρέτηση των συμφερόντων της και σε βάρος του κάθε εξαθλιωμένου λαού. Απλώς το έκανε με έναν πιο "κόσμιο" τρόπο. Ναι, σε αυτό ευτύχησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με την περίπτωσή του: να έχουν ένα εύγλωττο, συμπαθητικό, σέξι, μαύρο φερετζέ για να κρύβει όσα δεν είναι ευχάριστο να ξέρουμε.

Εύκολα ενδεχομένως προκύπτει ο αντίλογος ότι αυτά τα πράγματα καθορίζονται από συστήματα τα οποία δεν μπορεί να αλλάξει ένας μόνο άνθρωπος - επιχείρημα που πολλοί φέρνουν προς υπεράσπιση και του συνδαιτυμόνα σήμερα του Obama, Αλέξη Τσίπρα. Αλήθεια είναι αυτό, όμως από την στιγμή που γνωρίζεις ότι το πόστο σου έχει να κάνει με τον έλεγχο των ζωών εκατομμυρίων ανθρώπων, η αποδοχή του ή μη λέει πολλά για το ποιόν σου.

Προοδευτικό και πολιτικοποιημένο, λοιπόν, δεν σε κάνει η προτίμησή σου για έναν ευγενή και καλοστεκούμενο ηγέτη έναντι ενός φαφλατά (εδώ ένα καλό σχετικό κείμενο), αλλά κυρίως η συνειδητοποίηση των προβλημάτων, των ανισοτήτων και των αντιθέσεων που συνθέτουν τον κόσμο στον οποίο ζεις.

Αλλά για να φτάσεις εκεί, πρέπει πρώτα να τα βάλεις με τις δικές σου εσφαλμένες αντιλήψεις και ανεπάρκειες.

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XXXIV

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Είμαι διατεθειμένος να απολαμβάνω πολύ λιγότερα, προκειμένου όλοι να απολαμβάνουν ισόποσα._

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XXVIII

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Ο λαός δεν είναι σοφός. Αλλά ούτε ηλίθιος είναι._

* Το σκίτσο είναι του Αρκά, από εδώ.

Υπογραμμίσεις V: Γιάνης Βαρουφάκης

Δεδομένης της τεράστιας προβολής που έχει λάβει τους τελευταίους μήνες από τα Μ.Μ.Ε της υφηλίου, θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν χρειάζεται συστάσεις. Νομίζω, όμως, ότι αυτή η υπερπροβολή, η διάθλαση που αυτή συνεπάγεται αλλά και ο επιφανειακός και διαμεσολαβημένος τρόπος με τον οποίο εισπράττει την πληροφορία το ευρύ κοινό έχουν συμβάλλει ώστε ο "πραγματικός" Βαρουφάκης και οι απόψεις του να παραμένουν στις "σκιές". Κάπως έτσι, συνηθίσαμε κάθε δημοσιογραφική αναφορά στο πρόσωπό του να συνοδεύεται από τη φράση "ήθελε να μας βγάλει από το ευρώ" και από τον χαρακτηρισμό "άνθρωπος-παγόνι" - ναι, αυτού του επιπέδου είναι η δημοσιογραφία μας.

Το βιβλίο Η Γένεση Της Μνημονιακής Ελλάδας: Ένα Χρονικό Της Κρίσης έφτασε στα χέρια μου ως δώρο από την φίλη μου την Εύη (που είχε καταλάβει το ενδιαφέρον μου για την εν λόγω προσωπικότητα) και με απασχόλησε για μεγάλο μέρος του καλοκαιριού. Αποτελεί ουσιαστικά μια προσαρμοσμένη και εκ νέου σχολιασμένη συλλογή άρθρων και συνεντεύξεων του Βαρουφάκη, που δημοσιεύθηκαν από τον Δεκέμβρη του 2009 έως και το καλοκαίρι του 2014. Μέσα από αυτά, ξετυλίγονται τα δραματικά γεγονότα των τελευταίων χρόνων και γίνονται ξεκάθαρες οι απόψεις του συγγραφέα ως εκείνες ενός αληθινού ευρωπαϊστή.

26/7/2010

Αντίθετα με την μείωση του ΑΕΠ, που μπορεί να είναι αρνητική εξέλιξη αλλά δεν είναι δα και καμία τραγωδία, η διογκούμενη φτώχεια αποτελεί μοναδική κοινωνική απειλή. Καταργεί την ελευθερία του φτωχού, σπέρνει τον τρόμο στον έχοντα, καταστρέφει την δημιουργικότητα, σκοτώνει την ζωή. Σε μια ορθολογική κοινωνία η φτώχεια έπρεπε να είναι ο υπ´ αριθμόν ένας δημόσιος κίνδυνος. Αντί γι' αυτό, όμως, η καλή καγαθή μας κοινωνία την αγνοεί επιδεικτικά, υποβιβάζοντάς την στον ρόλο ενός αρνητικού υποπροϊόντος της "ανάπτυξης", της κερδοφορίας, της ανεργίας - καθιστώντας την πεδίο δράσης της "φιλανθρωπίας", της οποίας πραγματικός στόχος δεν είναι η καταπολέμηση της φτώχειας αλλά η ανακούφιση μερικών φτωχών ώστε να ανακουφιστούν πολύ περισσότερο οι συνειδήσεις όσων συντηρούν (άθελά τους) το φαινόμενο της φτώχειας με τις δράσεις και πολιτικές τους. [...]

Όμως, [...] την φτώχεια έχουμε ιερή υποχρέωση [...] να την καταστήσουμε τον βασικό δείκτη (αρνητικής) κοινωνικής ευημερίας.

-----

6/8/2010

Η κρίση του 2008-2010 ήταν η μεγαλύτερη αποτυχία του ιδιωτικού τομέα, της "ελεύθερης" οικονομίας, των αγορών. Το μόνο ανάχωμα που σταμάτησε την ανθρωπότητα από την απόλυτη καταστροφή ήταν ο δημόσιος τομέας, ο οποίος έτρεξε να πάρει στους ώμους του τις αμαρτίες του ιδιωτικού.

Ο κακομοίρης ο Δαρβίνος ποτέ δεν είπε ότι η εξελικτική διαδικασία οδηγεί στην κυριαρχία των ικανότερων. [...] Το μυστικό της εξελικτικής επιτυχίας είναι μία και μοναδική "αρετή": η προσαρμοστικότητα.

[...] Η δεισιδαιμονία, για παράδειγμα, έχει καταπληκτικές εξελικτικές αντοχές, καλύτερες ίσως από εκείνες του ορθολογισμού. [...]

Όταν οι αγορές κατέρρευσαν το 1929, το Δημόσιο δεν αντέδρασε και η κατάρρευση οδήγησε στην βαθιά κρίση του Μεσοπολέμου, με τα γνωστά αποτελέσματα. Όμως, εκείνη η κρίση άλλαξε τον κόσμο. Οι αποτυχημένοι τής προ 1929 περιόδου εξαφανίστηκαν. Κατέρρευσαν μαζί με το χρηματιστήριο και φαλήρισαν μαζί με τις τράπεζες και τα εργοστάσιά τους. Όσο για τους κυβερνήτες της εποχής, έμειναν στην ιστορία ως ανίκανοι (με τον πρόεδρο Herbert Hoover πρώτο και καλύτερο) και πήγαν σπίτι τους. Παράλληλα, η ιδεολογία της προ 1929 εποχής (π.χ. περί της ανάγκης περιορισμού του κράτους στην οικονομία) εκπαραθυρώθηκε για τουλάχιστον τριάντα χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν ο "Χρυσός Αιών" του καπιταλισμού [...].

Η κρίση του 2008 (που συνεχίζεται σήμερα ακάθεκτη, και θα συνεχίζεται για καιρό ακόμα) ήταν το ίδιο σημαντική και τραυματική με εκείνη του 1929. Με μια διαφορά: έμειναν στη θέση τους άνθρωποι που, κανονικά, θα έπρεπε να ντρέπονται να κυκλοφορούν ανάμεσά μας. Κύριοι, όπως ο κ. Trichet, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας, ο κ. Weber, ο πρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, ο ανεκδιήγητος κ. Baroso, οι διευθύνοντες τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, ολόκληρο το οικονομικό επιτελείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που άφησε την ευρωζώνη απροστάτευτη από τις επιβουλές των αγορών, το διοικητικό συμβούλιο της Citi, της Goldman Sachs, της Ford...

-----

10/10/2010

Η πρώτη δήλωση, του κ. Juncker, αναδεικνύει αυτό που χαρακτηρίζει πάνω απ' όλα την σημερινή Ευρώπη: μια συνωμοσία σιωπής, η οποία υπονομεύει την αξιοπιστία της πολιτικής και την σχέση του ευρωπαίου πολίτη με την Ε.Ε. "Το ήξερα από το 2008", παραδέχθηκε ο κ. Juncker, "ότι η Ελλάδα πήγαινε κατευθείαν προς τον γκρεμό, αλλά δεν μπορούσα να το πω ανοικτά. Άλλωστε, Γαλλία και Γερμανία έκαναν χρυσές δουλειές πουλώντας στο ελληνικό Δημόσιο το οποίο αγόραζε δανειζόμενο." [...]

Η δεύτερη δήλωση έγινε στο πλαίσιο μιας συζήτησης σε τηλεοπτικό πάνελ στο οποίο έτυχε να συμμετέχω. [...]

Όταν λοιπόν ήρθε η σειρά του κ. Γενικού (σ.σ.: του Σπύρου Πλασκοβίτη, γ.γ. του υπουργείου Οικονομικών) να μου απαντήσει, τον ακούω να μου λέει το εξής συγκλονιστικό: Το Μνημόνιο που διαπραγματευτήκαμε ήταν "το καλύτερο δυνατό σχέδιο εξόδου από την Κρίση". Κι όχι μόνο αυτό, αλλά "και μόνη της να το σχεδίαζε η κυβέρνηση, χωρίς να της το επιβάλλει η τρόικα, κάπως έτσι, μέσες άκρες, έπρεπε να το συντάξουμε".

Παρατηρήστε σας παρακαλώ την διαδικασία που οι ψυχολόγοι ορίζουν ως αποβολή της νοητικής δυσαρμονίας:

• Λες κάτι συνέχεια το οποίο έρχεται σε σύγκρουση με εκείνο που πιστεύεις.

• Αυτό δημιουργεί μία ψυχολογική, διανοητική δυσαρμονία.

• Υποσυνείδητα, είτε σταματάς να λες αυτό που δεν πιστεύεις είτε αρχίζεις να πιστεύεις αυτό που λες.

-----

13/11/2010

Υ.Γ. Αν ο κ. Παπαδήμος πραγματικά πιστεύει ότι εμείς οι Έλληνες πρέπει να δράσουμε με γενναιότητα, αποδεσμευόμενοι από τα κεκτημένα μας, τον καλώ να δώσει το παράδειγμα. Πώς; Παραιτούμενος από την θέση του καθηγητή που κατέχει στο Τμήμα μου, σε κατάσταση αναστολής για πάνω από δέκα χρόνια, έτσι ώστε να μπορέσουμε να προσλάβουμε έναν νέο επιστήμονα για να διδάσκει τους φοιτητές μας. Μπορεί να χάσει ένα ευτελές μέρος της σύνταξής του, όμως με αυτή την κίνηση θα καθιστούσε πειστικότερες τις προτροπές του προς τους υπόλοιπους.

-----

4/1/2011

[...] η οικονομική επιστήμη δεν είναι επιστήμη. Είναι μια τεράστια πλάνη, μια επιτήδεια απάτη, μια προκατάληψη, η οποία όμως αμπαλάρεται με πολλές ακατανόητες εξισώσεις που το μόνο που καταφέρνουν είναι να εκφράζουν κοινοτυπίες σε μια γλώσσα που κανείς δεν καταλαβαίνει. [...] Δεν είναι καθόλου τραβηγμένο να πούμε ότι πρόκειται για Τοξική Θεωρία.

[...] Μην παίρνετε στα σοβαρά τους τίτλους μας. Όταν διαβάζετε κείμενο οικονομολόγου (συμπεριλαμβανομένων και των δικών μου), να κρατάτε μικρό καλάθι. [...] Κι αν παρ´ όλα αυτά κάτι που λέμε εμείς οι οικονομολόγοι σας φανεί ενδιαφέρον, να θυμάστε ότι σας φάνηκε ενδιαφέρον παρόλο που το είπε οικονομολόγος και όχι επειδή το είπε οικονομολόγος.

-----

3/2/2011

[...] Κύκλοι της πλατείας Συντάγματος διαβεβαίωναν δημοσιογράφους και μη ότι η χτεσινή Σύνοδος θα ήταν η αρχή του τέλους των προβλημάτων μας. Αναρωτιέμαι: Τόσο πολύ επικράτησαν οι φρούδες ελπίδες επί της κριτικής ικανότητας της δημοσιογραφίας μας; Ή μήπως η αποψίλωση του κλάδου, λόγω της Κρίσης, έχει οδηγήσει την δημοσιογραφία μας σε μια απλή αναπαραγωγή της επίσημης προπαγάνδας;

-----

Θυμάμαι ένα βράδυ, μόλις είχα γυρίσει σπίτι από τα στούντιο της ΕΡΤ (λίγο πριν με αποκλείσουν με εντολή του υπουργού προπαγάνδας της κυβέρνησης, του κ. Πεταλωτή). Σε κάποια ενημερωτική εκπομπή είχα πει αυτά που έλεγα κατ´ εξακολούθηση: Πως, δηλαδή, η άρνηση της πτώχευσης, η σύναψη ενός παράλογα ογκώδους δανείου, οι όροι συρρίκνωσης του ΑΕΠ που τέθηκαν για να δοθεί το εν λόγω δάνειο κ.λπ., έθεταν τον ελληνικό λαό σε μια μόνιμα απάνθρωπη μέγκενη που με μαθηματική ακρίβεια συνθλίβει το κοινό μας μέλλον. Δεν πρόλαβα να μπω στο σπίτι μου όταν χτύπησε το σταθερό τηλέφωνο. Το απαντώ και ακούω την φωνή του κ. Σαμαρά να μου λέει ότι μόλις είχε παρακολουθήσει την παρέμβασή μου στην ΕΡΤ: "Σπάνια έχω νιώσει τέτοια αυθόρμητη συγκίνηση ακούγοντας κάποιον να μιλά στην τηλεόραση", μου είπε.

-----

10/6/2011

Χτες δημοσιεύτηκε στους New York Times εκτενές άρθρο με θέμα την Μετριοπαθή Πρόταση για την επίλυση της Κρίσης του Ευρώ την οποία οι NYT την χαρακτηρίζουν πρόταση ουσίας που θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει ιδανική λύση [...].

Από την πλευρά του συντάκτη, του Landon Thomas Jr., είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός, κάποια στιγμή, στις αρχές του 2011, εξέτασε σοβαρά την πρότασή μας. Όμως, εν τέλει, ο υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου τον απέτρεψε από το να δώσει συνέχεια επειδή κάτι τέτοιο "δεν θα ικανοποιούσε τους Γερμανούς".

Σημείωση: [...] Θυμάστε τι ψέλλισε ο κ. Στουρνάρας το 2013 όταν αποκαλύφθηκε πως η κ. Λαγκάρντ τού είχε προτείνει το φθινόπωρο του 2012 κοινό μέτωπο Ελλάδας - ΔΝΤ υπέρ ενός βαθιού κουρέματος του ελληνικού χρέους; Είχε πει πως αρνήθηκε μια τέτοια ευεργετική για την χώρα λύση επειδή: "[...] [ο] Σόιμπλε μου είπε: Forget it, Yannis!"

-----

4/7/2011

Ένα νέο New Deal για την Ευρώπη

Διακήρυξη υπογεγραμμένη από τους:

• Τζουλιάνο Αμάτο (π. πρωθυπουργός της Ιταλίας)

• Γκι Βερχόφσταντ (π. πρωθυπουργός του Βελγίου, νυν ηγέτης της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατικών στο Ευρωκοινοβούλιο)

• Μισέλ Ροκάρ (π. πρωθυπουργός της Γαλλίας)

• Μάριο Σοάρες (π. πρωθυπουργός και πρόεδρος της Δημοκρατίας της Πορτογαλίας)

• Ενρίκε Μπαρόν (π. ηγέτης της Σοσιαλιστικής Ομάδας και πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου)

• Γιάτσεκ Σαριούζ Βόλσκι (αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, π. αντιπρόεδρος της Ευρωβουλής και πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωβουλής)

Σημείωση: Μέρες μετά την δημοσιοποίηση της Διακήρυξης, την προσυπέγραψαν ο Jorge Sampaio, π. πρόεδρος της Πορτογαλίας, και ο J. Fischer, π. υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας.

-----

16/12/2011

Όταν οι μέρμυγκες και οι τζίτζικες ζουν τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο, τόσο στα ελλειματικά όσο και στα πλεονασματικά κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, το σκηνικό είναι έτοιμο για μια Μεγάλη Ύφεση παντού [...].

Η μόνη μας διέξοδος από αυτό το δυστοπικό σκηνικό, στο οποίο ήδη βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι, είναι να ανατρέψουμε το κυρίαρχο αφήγημα. Να επανασχεδιάσουμε την συνομοσπονδία μας στην βάση της συνειδητοποίησης ότι σε αυτήν συμβιώνουν από την μία άκρη ως την άλλη (α) τα παραγκωνισμένα και απογοητευμένα μερμύγκια και (β) τζίτζικες με περισσότερη εξουσία και "φροντίδα" απ´ ό,τι δικαιούνται και από όσο μπορεί η συνομοσπονδία μας να αντέξει.

-----

2/3/2012

Αναρωτιούνται κάποιοι γιατί έντιμοι άνθρωποι και πολιτικοί σχηματισμοί με ελευθεριάζουσες απόψεις (που για την πλειοψηφία δεν φαντάζουν πιο ακραίες από εκείνες αριστερών κομμάτων, ή του ΛΑΟΣ), δεν κατάφεραν να ανεβάσουν τα ποσοστά τους πάνω από το 1%. [...]

Μια πιθανή απάντηση είναι ότι [...] μεγάλο ρόλο παίζει η πολύ "κοντινή" σχέση μεταξύ κάποιων εκ των ηγετικών στελεχών αυτής της σχολής σκέψης με τις τράπεζες των οποίων οι μεγαλομέτοχοι θα "ρευστοποιηθούν" χωρίς τα Μνημόνια. [...]

Η τοξικότητα των Μνημονίων έχει διαβρώσει την ιδεολογική εντιμότητα της "σχολής που έως τώρα αποτελούσε το τελευταίο προπύργιο καθαρής σκέψης στο οποίο κατέφευγαν για να εμπνευστούν, στις δύσκολες στιγμές τους, οι ευρωπαϊκές ελίτ. Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί κόμματα του χώρου, όπως η Δράση, αδυνατούν να εμπνεύσουν ένα κοινό που μπορεί να μην έχει διαβάσει Hayek, αλλά διαισθάνεται την περίεργη αυτή απόκλιση των εγχώριων οπαδών του από τις ίδιες τους τις αρχές.

-----

22/3/2012

[...] Μπορεί κάλλιστα οι διαμορφωτές της οικονομικής πολιτικής του ΠΑΣΟΚ (υπάρχουν άραγε;) και της Νέας Δημοκρατίας να απαντήσουν ότι, πράγματι, αποφάσισαν πως ο Keynes είτε είχε πάντα άδικο είτε δεν ισχύει η σκέψη του σήμερα. Θεμιτό. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, πρέπει να απαιτήσουμε από αυτούς δύο πράγματα:

Πρώτον, να βρουν το κουράγιο να αντιπαραθέσουν στον Keynes (και στον Hayek που απέρριπταν όταν έλεγαν ότι είναι κεϋνσιανοί) τη δική τους, καινοτόμο μακροοικονομική θεωρία [...].

Δεύτερον, να σταματήσουν να προσποιούνται ότι οι μνημονιακές πολιτικές στην Ευρώπη ολόκληρη μπορούν να ιδωθούν ως μια μορφή σύγχρονου κεϋνσιανισμού (επειδή βασίζονται σε μεγάλες κρατικές παρεμβάσεις στην οικονομία της Ευρωζώνης). Αν θέλουν άλλοθι για κινήσεις που μόνο στόχο έχουν την εξασφάλιση της Πτωχοτραπεζοκρατίας, ας δημιουργήσουν την δική τους οικονομική θεώρηση, αντί να κρύβονται πίσω από ένα κακέκτυπο όσων έλεγε ο Keynes.

-----

31/3/2012

Το γεγονός ότι διέκρινε πως αυτό το θαύμα του καπιταλισμού ερχόταν "πακέτο" με μια "σκοτεινή πλευρά", σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί τον θαυμασμό του Μαρξ για τα επιτεύγματά του. Αντίθετα, ο Μαρξ θέλει διακαώς να κρατήσει τα "καλά" του καπιταλισμού, να τον προστατέψει από τους καταστροφείς του (είτε αυτοί είναι αριστοκράτες-ραντιέρηδες που μισούν την επιχειρηματικότητα είτε ρακένδυτοι λουδίτες που φοβούνται το καινούργιο), αλλά βεβαίως και να ακυρώσει τις αντιφάσεις του. [...]

Δεν "είδε" λοιπόν ο Μαρξ την προοπτική εταιρειών όπως η Microsoft και η Apple, που όχι μόνο κατάφεραν να υψώσουν νέα τείχη προστατευτισμού, αλλά και να ιδιωτικοποιήσουν αυτό που ο Μαρξ ονόμαζε "γενική διανόηση", δηλαδή την συλλογικά παραχθείσα γνώση μιας παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας. Το κάθε iPhone, το κάθε πρόγραμμα Windows, το κάθε τηλέφωνο με το λογισμικό Android, εμπεριέχει γνώση παραχθείσα από εκατομμύρια άτομα τα περισσότερα από τα οποία δεν είχαν καμία σχέση με την Microsoft ή την Apple. Οι καλές αυτές εταιρείες, όπως περίπου η British East India Company πριν αιώνες μονοπώλησε το εμπόριο της Ευρώπης με την Άπω Ανατολή, μονοπωλούν την γνώση που έχουν παραγάγει μάζες επιστημόνων και μη. [...]

Είδαμε ελευθεριάζοντες που υποστηρίζουν την μεγαλύτερη και πιο τοξική παρέμβαση στην ιδιωτική οικονομία (τα δάνεια των Μνημονίων). Γνωρίσαμε κεϋνσιανούς που υποστηρίζουν ότι, εν καιρώ βαθιάς ύφεσης, η ανάπτυξη θα έρθει μειώνοντας δημόσιες δαπάνες και μισθούς. Καταλήξαμε σε μαρξιστές που, ουσιαστικά, υπερασπίζονται το δικαίωμα των Ελλήνων εργαζόμενων να ζουν ως ραντιέρηδες (εισοδηματίες), ξεζουμώντας την υπεραξία "άλλων" τριτοκοσμικών, ξένων.

Στόχος μου, επαναλαμβάνω, δεν ήταν να επιχειρηματολογήσω υπέρ της ιδεολογικής και θεωρητικής καθαρότητας. [...] Όχι, στόχος μου ήταν να καταδείξω πως, στην Ελλάδα, μια από τις εκφάνσεις (και αιτίες) της Κρίσης είναι ότι τα κυρίαρχα ιδεολογικά ρεύματα δεν είναι καν ειλικρινή με τον εαυτό τους και πως, αυτή η ανειλικρίνεια χειροτέρευσε πολύ υπό το βάρος της Πτώχευσης και της Άρνησης αυτής, χαρακτηριστικά που συνιστούν την Μνημονιακή Ελλάδα.

-----

7/4/2012

Σήμερα οι "ιδιωτικές" τράπεζες, παγκοσμίως, αποτελούν έναν παραπλανητικό ευφημισμό. Ιδίως μετά το Κραχ του 2008, οι τράπεζες λειτουργούν ως μορφώματα που συνδυάζουν τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, αποτελώντας έτσι βαρίδια που τραβάνε τις κοινωνίες και τις αγορές μαζί τους στον πυθμένα ενός ωκεανού ζημιών και χρέους. [...]

Αυτές τις μέρες κλείνει από την κυβέρνηση Παπαδήμου το μέγα θέμα της επανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Επισήμως, το θέμα τίθεται ως εξής:

Το ελληνικό Δημόσιο αθέτησε τις υποχρεώσεις του προς τις τράπεζες. Αναγκάζοντάς τις να κουρέψουν το 53% της ονομαστικής αξίας των δανείων τους προς το Δημόσιο, τις έφερε σε δύσκολη θέση. Έτσι ώστε να μην φαλιρίσουν, και να δώσουν και κανένα δάνειο σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά (αναστέλλοντας την στάση δανείων που έχει "στεγνώσει" την αγορά), το κράτος μας θα δανειστεί από το EFSF, αυξάνοντας έτσι το δημόσιο χρέος κι άλλο, για να τα δώσει στις τράπεζες. Κι επειδή είναι παράνομο να δώσει κεφάλαια στις τράπεζες χωρίς αντάλλαγμα κάποια περιουσιακά στοιχεία των τραπεζών (καθώς το κράτος δεν δικαιούται, τουλάχιστον επισήμως, να δωρίζει αμύθητες περιουσίες σε ανώνυμες εταιρείες), θα πρέπει να λάβει μετοχές των τραπεζών. Όμως αυτό συνεπάγεται μερική κρατικοποίηση. Κι επειδή, λένε, η κρατικοποίηση των τραπεζών είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί, ο κ. Παπαδήμος και οι σύμβουλοί του (με βασικό σύμβουλο ως πρότινος έμμισθο σύμβουλο μίας εκ των πτωχευμένων, υπό ανακεφαλαιοποίηση, τραπεζών) πασχίζουν να βρουν μια φόρμουλα έτσι ώστε οι μετοχές που θα πάρει το δημόσιο ως αντάλλαγμα για τα χρέη που φορτώνει στην πλάτη του φορολογούμενου εκ μέρους των τραπεζών δεν θα δίνουν στο δημόσιο δικαίωμα συμμετοχής στην διοίκηση. Με απλά λόγια, το Δημόσιο θα πάρει μετοχές που τελικά δεν θα είναι ακριβώς... μετοχές. [...]

Παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες λειτούργησαν καταστροφικά (και αυτοκαταστροφικά) για πολύ καιρό (θυμάστε τα εορτοδάνεια, τα δάνεια σε ατελέσφορα ΜΜΕ, στα δύο μεγάλα κόμματα, για να μην πω για τα ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου που αγόραζαν σαν να ήταν σοκολατάκια;), και σπατάλησαν βουνά κερδών στον βωμό της μόχλευσης, καμία κοινωνία δεν μπορεί να συνέλθει, καλώς ή κακώς, αν δεν βγουν από την μαύρη τρύπα οι τράπεζές της.

[...] η Ευρώπη αποφάσισε να κάνει αυτό που κάποιοι φωνάζουμε ότι έπρεπε να έχει γίνει πριν δυο χρόνια: η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών με δημόσιο, ευρωπαϊκό χρήμα.

[...] Το ερώτημα είναι: Με τι ανταλλάγματα; Η άποψη που πασχίζουν να περάσουν στην κοινή γνώμη τραπεζίτες και κυβέρνηση είναι ότι τα ανταλλάγματα πρέπει να είναι τέτοια που να αποφευχθεί, πάση θυσία, η κρατικοποίηση των τραπεζών. Κι επειδή στην Ελλάδα, η λέξη "κράτος" δεν ηχεί πολύ χειρότερα από την λέξη "μαφία", ο κόσμος τείνει να αποδεχθεί αυτή την άποψη. [...]

Αν αυτή η "άποψη" περάσει, ο ελληνικός λαός θα έχει, άλλη μια φορά, συναινέσει στις ραδιουργίες μιας αρπακτικής διαπλεκόμενης συμμαχίας κράτους και επιτήδειων ιδιωτών που στόχο έχουν την διαφύλαξη των συμφερόντων τους εναντίων τόσο του κοινωνικού συνόλου όσο και των τραπεζών της χώρας. Αν η κυβέρνηση Παπαδήμου [...] περάσει την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών με τρόπο που αφήνει στο απυρόβλητο την διαπλοκή μεταξύ των μετόχων, διευθυντών, και πιστωτών των τραπεζών, η οποία τις έριξε στον γκρεμό [...], θα έχει καταφέρει το μεγαλύτερο πλήγμα στο μέλλον της ελληνικής οικονομίας μετά το Μνημόνιο.

-----

25/5/2012

Ήταν Φεβρουάριος του 1993. Σε ένα μικρό γραφείο συνεδριάσεων στις Βρυξέλλες, τρεις άντρες συσκέπτονταν. [...]

Ο Jacques Delors ανέπτυσσε την πρόταση για περίπου 40 λεπτά, δίνοντας τον καλύτερο εαυτό του. Ο Francois Mitterand άκουγε προσεκτικά. [...] Όταν ήρθε η ώρα να μιλήσει, κοίταξε το ταβάνι και είπε:

Jacques, έχεις απόλυτο δίκιο. Όμως, δεν υπάρχει πιθανότητα να προωθήσω αυτήν την πρότασή σου. Ο Helmut κι εγώ απλά δεν διαθέτουμε την πολιτική ισχύ να την περάσουμε. Προς το παρόν, απλά να δέσουμε τις οικονομίες μας με ένα κοινό νόμισμα μπορούμε - και αυτό θα κάνουμε. Όταν όμως μετά από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια θα έρθει μια μεγάλη Κρίση, τότε οι διάδοχοί μας θα βρεθούν μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα: Είτε να κάνουν πράξη αυτό που προτείνεις είτε να αφήσουν το κοινό νόμισμα να καταρρεύσει.

Ο λόγος που γνωρίζω αυτή την ιδιωτική συζήτηση είναι επειδή ο "τρίτος άνθρωπος", ο σύμβουλος του Delors που είχε συγγράψει την εν λόγω πρόταση (σ.σ. για δημιουργία ευρωομολόγου), δεν ήταν άλλος από τον Stuart Holland (με τον οποίο συγγράψαμε την Μετριοπαθή Πρόταση για την επίλυση της Κρίσης του Ευρώ).

10/6/2012

Ίσως ένα από τα πρώτα συνθήματα που φώναξα σε διαδήλωση, τότε στις πρώτες μέρες μετά την πτώση της χούντας, ήταν το "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες". Ήταν το σύνθημα που λάνσαρε ο Ανδρέας Παπανδρέου ως σήμα κατατεθέν του μικρού τότε κόμματος, του ΠΑΣΟΚ [...].

Το σημείο αναφοράς [...] δεν ήταν τα άτομα ή η "φυλή", αλλά η απαίτηση να αποκτήσει ουσιαστικό λόγο η κοινωνία, ο λαός, θέτοντας τέρμα στην απονομή των προνομίων της εξουσίας από ξένες αντιπροσωπείες συνεπικουρούμενες στο "έργο" τους από την συστηματική τρομοκρατία του παρακράτους, από τις δολοπλοκίες του Παλατιού, από τις βιαιότητες της Ασφάλειας. [...]

Από τότε κύλησε νερό πολύ στο αυλάκι. Τα "πολιτικά αγαθά" υποβιβάστηκαν ενώ τα χρηματοπιστωτικά είδαν τις "μετοχές" τους να ανέρχονται στα ύψη. [...]

[...] η "λαϊκή κυριαρχία" που είχε εξασφαλιστεί μέσα από την υιοθέτηση συνθημάτων όπως το "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες" εκφυλίστηκε στην κομματική ασυδοσία που άφησε την χώρα ανοχύρωτη μπροστά στην επερχόμενη λαίλαπα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που ξέσπασε το 2008. Τα ξένα κέντρα εξουσίας δεν χρειάζονταν πλέον ούτε τον στρατό ούτε το παρακράτος ούτε την Ασφάλεια [...].

Κι όταν ήρθε η Κρίση, κανένας από τους μοχλούς της εξουσίας δεν λειτουργούσε πλέον. Χωρίς ερείσματα στην "λαϊκή κυριαρχία", [...] το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε και τους Έλληνες και την Ελλάδα στην πιο ανόητη πολιτική αντιμετώπισης Κρίσης από την περίοδο 1929-1932 [...].

Η Ιστορία, όταν αγνοείς τα μαθήματά της, είναι ιδιαίτερα μνησίκακη αλλά και εφευρετική ως προς την τιμωρία που σου επιφυλάσσει. Για το ΠΑΣΟΚ, που ξεκίνησε την δική του ιστορία με το "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες", επιφύλαξε την απόλυτη ειρωνεία: την αντιστροφή του συνθήματος και την μετάλλαξή του στο κεντρικό σύνθημα της Χρυσής Αυγής.

-----

1/2/2013

Εκείνη (σ.σ: η Άνγκελα Μέρκελ) δεν το έκανε (σ.σ: να βγάλει εκτός συζήτησης την πιθανότητα Grexit) όσο μια τέτοια απειλή πετύχαινε τον στόχο τής πλήρους υποταγής της νέας κυβέρνησης. Το έκανε μόνο όταν η Ιταλία και η Ισπανία βρέθηκαν μια ανάσα από την τελική κατάρρευση. Και μόνο όταν οι Κινέζοι συνομιλητές της, στην επίσκεψη της Καγκελαρίου στο Πεκίνο (λίγο πριν έρθει στην Ελλάδα), τής εξήγησαν ότι η χρηματοδότηση του μόνιμου μηχανισμού της Ευρωζώνης, του ESM, κατά 25% από αυτούς θα προχωρήσει μόνο εφόσον το Βερολίνο θέσει οριστικό τέλος στη φιλολογία περί Grexit.

Η Ελλάδα δεν διέτρεξε ποτέ σοβαρό κίνδυνο να αποπεμφθεί από την Ευρωζώνη. Την "ιδέα" μιας τέτοιας αποπομπής σκαρφίστηκε τον Μάιο του 2011 η κυβέρνηση Παπανδρέου ως απειλή προς τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, για να τους εξαναγκάσει να ψηφίζουν συμφώνως προς τας υποδείξεις. Πρώτη που αναφέρθηκε στην πιθανότητα Grexit, μεταξύ όλων των ευρωπαίων αξιωματούχων, ήταν η κ. Δαμανάκη. Με τις ευλογίες του κ. Παπανδρέου. [...]

Ακόμα και αργότερα, όταν πια το Grexit άρχισε να συζητιέται στη Φραγκφούρτη και μεταξύ των ανά τον κόσμο τραπεζών, η ελληνική κυβέρνηση, αυτή τη φορά Παπαδήμου-Βενιζέλου, ήταν εκείνη που "σιγόνταρε" την απειλή του Grexit, ώστε να περνάει τα νομοσχέδια που τής επέβαλλαν από τη Βουλή. Κι όταν πια τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2012 ο ΣΥΡΙΖΑ απείλησε να εκπορθήσει τον κυβερνητικό συνασπισμό, τότε η κ. Μέρκελ, μαζί με ΝΔ-ΠΑΣΟΚ εγχωρίως, χρησιμοποίησε το Grexit ως τακτικό όπλο. [...]

Το κόστος της απειλής ενός Grexit ήταν γιγαντιαίο επειδή πολλοί την πίστεψαν, όσο παράλογη και να ήταν η πραγματοποίησή της. Επέσπευσε την κρίση, οδηγώντας στην πλήρη διακοπή της οικονομικής διαδικασίας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και αλλού στην Ευρωζώνη (π.χ. στην Ισπανία) και έσπειρε τρόμο που ανάγκασε πολίτες και πολιτικούς να σκύψουν το κεφάλι σε παράλογες πολιτικές. [...]

-----

16/11/2012

Πριν από δύο μέρες, η κ. Lagarde βρέθηκε στην Κουάλα Λουμπούρ, στην πρωτεύουσα της Μαλαισίας. Εκεί προέβη σε δηλώσεις που, κατ' ουσίαν, αποτελούν επίσημη συγγνώμη για την ανάλγητη συμπεριφορά του ΔΝΤ κατά την κρίση του 1997 που έπληξε τις χώρες της ΝΑ Ασίας. [...] η κ. Lagade σημείωσε στην ομιλία της πόσο ορθά έπραξε η μαλαισιανή κυβέρνηση το 1997, όταν, παρά την οικονομική κατάρρευση της χώρας, αντί να στραφεί στα δάνεια μετά Μνημονίου που την πίεζε να δεχθεί το ΔΝΤ, η Κουάλα Λουμπούρ επέλεξε πολιτικές που το ΔΝΤ έκανε τα πάντα να αποτρέψει: π.χ. την επιβολή περιορισμών στην ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων προς και από την χώρα. "Με αυτή σας την επιλογή", παραδέχθηκε η κ. Lagarde, "η Μαλαισία απεδείχθη ότι ήταν ένα βήμα μπροστά από εμάς τους υπόλοιπους".

-----

Ο κ. Σαμαράς έκλεισε την ΕΡΤ για έναν πολύ απλό λόγο: Ώστε να προκαλέσει τον κ. Κουβέλη και τον κ. Βενιζέλο να τον ανατρέψουν για να προκυρηχθούν εκλογές. Υπολόγιζε ότι ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, δεδομένου μάλιστα ότι δεν είχαν ειδοποιηθεί για το κλείσιμο της ΕΡΤ, δεν θα μπορούσαν, και να το ήθελαν, να παραμείνουν στην κυβέρνηση έπειτα από μία τέτοια αθλιότητα. Γιατί να θέλει ο κ. Σαμαράς να τον ανατρέψουν; Επειδή ήθελε να πάει σε εκλογές, τις οποίες είχε μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίσει τον Ιούνιο του 2013 παρά το 2014 ή το 2015. Τότε γιατί δεν τις προκήρυττε μόνος του; Η απάντηση είναι: Είχε δεσμευτεί στην κ. Μέρκελ ότι δεν θα κάνει εκλογές πριν από τις δικές της ομοσπονδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2013. Γι' αυτό προσπάθησε να προκαλέσει τους κυρίους Βενιζέλο και Κουβέλη να τον "ρίξουν". Όμως, για κάκιστή του τύχη, ο κ. Βενιζέλος δεν είχε κανένα πρόβλημα να εξευτελιστεί παραμένοντας...

-----

16/7/2013

"Μπορεί αυτές οι προτάσεις πολιτικής (σ.σ.: για την απεμπλοκή της Ευρωζώνης από την Κρίση)", μου είπε (σ.σ.: ανώνυμος σύμβουλος της Μέρκελ σε θέματα οικονομικής πολιτικής), "να μην κοστίζουν περισσότερα χρήματα από τα σημερινά πακέτα διάσωσης, και να είναι εφαρμόσιμες υπό το υπάρχον νομικό δίκαιο. Όμως έχουν ένα μεγάλο πολιτικό κόστος για την Καγκελάριο: Η εφαρμογή τους θα σημάνει την απώλεια του exit option - της δυνατότητας εξόδου. Μια δυνατότητα την οποία διαθέτει μόνον η Γερμανία και που, για αυτό τον λόγο, δίνει στην κ. Μέρκελ απίστευτη ισχύ εντός της Ε.Ε."

-----

14/4/2014

Όταν το 2010 έσκασε η φούσκα της ελληνικής οικονομίας, πολλοί χαρήκαμε για το ότι, τουλάχιστον, κατέπεσαν οι φαντασιώσεις περί "ισχυρής Ελλάδας", "θωρακισμένης οικονομίας" και "λευκών τρυπών". Φαντασιώσεις που θεμελίωναν όχι μόνο την ξέφρενη πορεία προς τον οικονομικό γκρεμό αλλά και μια αντιαισθητική έφεση προς το κιτς, το κενό περιεχομένου, το δήθεν. Νομίσαμε ότι το αλύπητο χτύπημα της κρίσης, παρά το ανθρώπινο κόστος, παρά την μετανάστευση των καλύτερων παιδιών, παρά την αναξιοπρέπεια της ανέχειας και της συνολικής χρεοκοπίας, θα μας επέτρεπε ως κοινωνία να αποδράσουμε από την τροχιά του ψεύδους, της επανάπαυσης σε αυτό, της ελπίδας για ένα ψευδεπίγραφο επίπεδο ζωής ανεξάρτητο της δημιουργίας.

[...] Αντί να μάθουμε, ως κοινωνία το μάθημά μας, αντί να βροντοφωνάξουμε "Ποτέ ξανά φούσκα!", έχουμε μια κυβέρνηση και μια καθεστηκυία τάξη που, πιθανόν με την ανοχή της κοινωνίας, επενδύει σε μια νέα, χειρότερη από την προηγούμενη, φούσκα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η Νέα Φούσκα δομείται εσκεμμένα από το Βερολίνο, την Φραγκφούρτη και τις Βρυξέλλες, έτσι ώστε η επίσημη Ευρώπη να μπορέσει να κηρύξει τον θρίαμβό της εναντίον της ελληνικής κρίσης και η εγχώρια Νέα Κλεπτοκρατία να εδραιώσει την κοινωνική και πολιτική της θέση.

[...] Δυστυχώς, αυτό το σχέδιο [...] είναι καταδικασμένο να... "ξεφουσκώσει". Πράγματι, ποιος σοβαρός επενδυτής θα επενδύσει σε μια χώρα με εκθετικά μη βιώσιμο δημόσιο χρέος και πολίτες όπου όλοι χρωστούν σε όλους και κανείς δεν μπορεί να ξεπληρώσει κανέναν;

[...] Ένα ερώτημα παραμένει τόσο καίριο όσο και, προς το παρόν, αναπάντητο: [...] την Νέα Φούσκα θα την αφήσουμε να μας εγκλωβίσει στο επίπεδο του φαντασιακού, του πολιτικού και της αισθητικής; Ή θα την "σκάσουμε" με ό,τι "βελόνες" διαθέτουμε;

-----

15/6/2014

[...] καλό θα ήταν να απαντήσει και σε ένα τελευταίο ερώτημα ο κ. Χαρδούβελης:

Πώς συνδυάζεται, στην σφαίρα της ηθικής αλλά και της νομιμότητας, το να ήταν σύμβουλος του πρωθυπουργού Παπαδήμου όταν σχεδιαζόταν η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και, την ίδια ακριβώς περίοδο, να είναι σύμβουλος μιας από τις τράπεζες που επωφελήθηκε σκανδαλωδώς από αυτή την ανακεφαλαιοποίηση;

Από όσο ξέρω, σε όλες τις σοβαρές χώρες του κόσμου, μια τέτοια "σύγκρουση συμφερόντων" θα οδηγούσε τραπεζικό στέλεχος στο ακροατήριο δικαστηρίου, αντί για την θέση του... υπουργού Οικονομικών.

-----

27/5/2014

Την επομένη των ευρωεκλογών ο διεθνής τύπος, σύσσωμος, κατέληξε στο εξής συμπέρασμα: η Ευρώπη περνά οικονομική κρίση, η κρίση φέρνει γκρίνια, κι οι πολίτες εκφράζουν την γκρίνια τους αυτή ψηφίζοντας κόμματα των δύο άκρων (αριστεράς - δεξιάς). [...]

Πρόκειται για εσφαλμένη ερμηνεία. Κατ' αρχάς, στις ευρωεκλογές οι ευρωπαίοι ψηφοφόροι δεν αγκάλιασαν τα δύο "άκρα". Στράφηκαν μαζικά προς το ένα άκρο: την ξενοφοβική, αντι-ευρωπαϊκή ακροδεξιά. [...]

Μια ματιά στα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς αποκαλύπτει πως το μόνο κόμμα της που πραγματικά ενισχύθηκε ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ. [...] Όσο για τον [...] ΣΥΡΙΖΑ, είναι αστείο να καταγράφεται ως ακραίο, αντιευρωπαϊκό κόμμα. [...] έχει τις ρίζες του στην φιλοευρωπαϊκή αριστερά που, σε κρίσιμες στιγμές, πήρε το ρίσκο να εναντιωθεί στην υπόλοιπη ελληνική αριστερά (ακόμα και στο ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του 1970) τασσόμενη υπέρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμα και του κοινού νομίσματος (στα τέλη της δεκαετίας του 1990). Μέχρι και σήμερα, [...] εμμένει στην φιλο-ευρωπαϊκή του στάση ψάχνοντας για λύσεις εντός της Ε.Ε. και εντός της Ευρωζώνης. [...]

Ο λόγος που οι ελίτ αρέσκονται να μιλούν για ενίσχυση των "άκρων", και που ο ΣΥΡΙΖΑ παρουσιάζεται ως αντιευρωπαϊκό κόμμα, είναι γιατί η παραδοχή ότι οι λαοί της Ευρώπης ενίσχυσαν το ένα άκρο μόνο, το ακροδεξιό, είναι επίπονη γι' αυτές. [...] Υποστηρίζοντας ότι οι ψηφοφόροι ελκύονται συμμετρικά τόσο από τους αντιρατσιστές αριστερούς εξτρεμιστές όσο και από τους ρατσιστές δεξιούς εξτρεμιστές, αφήνουν να εννοηθεί ότι η "πραγματική" Ευρώπη παραμένει κάπου στην μέση [...].

Η ερμηνεία ότι οι πολίτες απλά ξεστράτισαν συμμετρικά προς το αριστερό και το δεξιό άκρο του πολιτικού φάσματος δεν είναι παρά η μεταμόρφωση, και συνέχιση, της Μεγάλης Άρνησης η οποία χαρακτηρίζει το πολιτικό προσωπικό στα κέντρα της ευρωπαϊκής εξουσίας.

-----

15/5/2014

Το 2013 δώσαμε (ως πολίτες) 41 δις. ευρώ στις τράπεζες, τα οποία τα δανειστήκαμε από την Ευρώπη με τους γνωστουλς επαχθείς όρους του 2ου Μνημονίου, για να ορθοποδήσουν οι τράπεζες, υποτίθεται. [...]

Όμως, αυτό που δεν ένιωσαν την ανάγκη να ανακοινώσουν είναι ότι, από την 26η Απριλίου του 2013 έως την 6η Φεβρουαρίου του 2014, οι τράπεζες έλαβαν και κάτι άλλο πέραν των 41 δις. που τους έδωσαν επισήμως (και με την βούλα της Βουλής) οι πολίτες, το δημόσιο. Έλαβαν, επι πλέον, επισήμως και κρυφή κρατική ενίσχυση, συνολικής ονομαστικής αξίας άλλων 41 δις.! (σ.σ.: μέσω έκδοσης ομολόγων-φαντασμάτων).

[...] Αν είχε πετύχει η ανακεφαλαιοποίηση, γιατί χρειάστηκαν κι άλλα 41 δις. ρευστότητας με κρυφές κρατικές εγγυήσεις [...];

-----

[...] η αφήγηση της Γένεσης της Μνημονιακής Ελλάδας αφήνει στο στόμα (συγγραφέα και, νομίζω, αναγνώστη) την πικρή γεύση μιας Ευρώπης που κατατρώει τις σάρκες της. Σε στιγμές αδικαιολόγητης αισιοδοξίας πιστεύω πως αυτός ο μικρός λαός μπορεί να σταθεί όρθιος και να πει ένα "όχι" στην υποχώρηση της ελπίδας και στον θρίαμβο της αναξιοπρέπειας που σιδηρόφρακτη αλωνίζει από το Δουβλίνο στην Κρήτη και από την Λισαβόνα στο Ελσίνκι. Ένα "όχι" που ίσως να λειτουργήσει καταλυτικά στην Ευρώπη ολόκληρη, δίνοντας το έναυσμα που θα εμφυσήσει στους υπόλοιπους Ευρωπαίους το κουράγιο να αντισταθούν κι εκείνοι στον παραλογισμό. Δεν θα είναι η πρώτη φορά...

Γιάνης Βαρουφάκης, Η Γένεση Της Μνημονιακής Ελλάδας: Ένα Χρονικό Της Κρίσης, εκδόσεις Gutenberg

Άρθρα III: Πολιτικά τραγούδια, Manic Street Preachers, The Beatles

12 πολιτικά τραγούδια παντός καιρού (από τα 1960s έως σήμερα)

No Manifesto: Μια ταινία για τους Manic Street Preachers

The Beatles: Οι 10 λιγότερο γνωστές ηχογραφήσεις τους

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XXVII

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Η λέξη "νεοφιλελεύθερος" είναι βρισιά._

* Εικόνα από εδώ.

Φύγαμε για BRICS;

Θετικά τα πρώτα αποτελέσματα της επίσκεψης Τσίπρα στη Μόσχα

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XXVI

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Πιστεύω ακράδαντα στο τρίπτυχο Πατρίς - Θρησκεία - Οικογένεια. Πατρίδα μου είναι η ανάμνηση των τόπων και των προσώπων που με διαμόρφωσαν. Θρησκεία μου είναι η Μουσική. Και Οικογένειά μου είναι όσοι έχω επιλέξει να αγαπώ και να συναναστρέφομαι._

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XXIII

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Δεν φέρνουν όλοι οι νέοι άνθρωποι νέα ήθη. Όμως, τα νέα ήθη χρειάζονται νέους ανθρώπους για να έρθουν και να εδραιωθούν._

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες IXX

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Μια ανίκανη κυβέρνηση, για να σταθεί, χρειάζεται απέναντί της μια αναλόγως ανίκανη αντιπολίτευση._

* Φωτογραφία από εδώ.

Bλack List IV: Νότης Σφακιανάκης

Στη μαύρη λίστα δεν μπαίνουν οι άνθρωποι αλλά τα... "μαργαριτάρια" τους.

"Εάν κάποιο κόμμα θα μπορούσε να κυβερνήσει σωστά την Ελλάδα, αυτό θα ήταν η Χρυσή Αυγή".

Ο Νότης Σφακιανάκης, σε συνέντευξή του στην Espresso (22/11/2013), παραδέχεται ότι δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κυβερνήσει την Ελλάδα.

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XIII

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Η είσοδος της Χρυσής Αυγής στη Βουλή είναι μία ντροπή που πολύ δύσκολα θα ξεπλυθεί._

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες XI

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Υπάρχει μόνο ένα άκρο και σε αυτό οδηγείσαι αν αφήσεις το μίσος, τον φόβο, τον φανατισμό, την αμάθεια, τα συμπλέγματά σου να κάνουν παιχνίδι._

* Φωτογραφία από εδώ.

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες VIII

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν το νέο ΠΑΣΟΚ θα ήταν καλά._

* Φωτογραφία: EUROKINISSI (εδώ).

Πολύ Μεγάλες Αλήθειες V

Χωρίς πολλά λόγια, χτυπώντας στο ψαχνό, λέγοντας τα πράγματα όπως τα νιώθω...

Το ότι κυβερνάται από την Τριανδρία Της Συμφοράς είναι μόνο η μισή τραγωδία της σύγχρονης Ελλάδας. Η άλλη μισή είναι ότι η Αριστερά της είναι τόσο μπερδεμένη και ανέμπνευστη όσο ποτέ._