Δευτέρα 11 Φεβρουαρίου 2019

Διάλογος με την κόρη μου XLIII

Βλέποντας το δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ, την ημέρα που ο Μητροπολίτης Αμβρόσιος καταδικάστηκε για ρητορική μίσους, διάλογος της Ελένης με τη μαμά της:
- Τι είναι "ομοφυλοφιλία";
- Είναι όταν κάποιος θέλει να έρχεται σε επαφή με άτομα του ίδιου φύλου, δηλαδή αγόρια με αγόρια και κορίτσια με κορίτσια.
- Α, εγώ θέλω και με αγόρια και με κορίτσια.

Κυριακή 20 Ιανουαρίου 2019

Το χρωστάω στον πατέρα μου

Με τον πατέρα μου, 40 χρόνια τώρα που γνωριζόμαστε, διαφωνούμε και τσακωνόμαστε ευκόλως για πολλά. Όμως υπάρχει κάτι που πρέπει να του αναγνωρίσω: του χρωστάω ότι δεν έγινα φανατικός.

Εκείνος κυρίως ευθύνεται που μεγάλωσα σε σπίτια που ήταν πάντα γεμάτα βιβλία, εφημερίδες, βιντεοκασέτες και δίσκους. Και που έβλεπα κάποιον να τα διαβάζει όντως όλα αυτά, να τα χρησιμοποιεί και να τα συμβουλεύεται.

Αργότερα, καθώς μεγαλώναμε με τ' αδέρφια μου, ήταν πάλι εκείνος που φρόντιζε, μέσα από το χιούμορ, να περνάει μέσα μας και η άλλη άποψη. Ζώντας στην υπερσυντηρητική κοινωνία της Σπάρτης, το αναμενόμενο θα ήταν να καταλήξουμε θρησκόληπτοι και μισαλλόδοξοι. Αλλά όχι. Ενώ και στα συλλαλητήρια του '92 βγήκαμε, και στην εκκλησία πηγαίναμε κάθε Κυριακή, και θεολόγους που έλεγαν ότι το ροκ είναι του Σατανά είχαμε στο σχολείο, ο μπαμπάς πάντα είχε να συνεισφέρει ένα καυστικό σχόλιο, μια μπηχτή, μια αποκαλυπτική πληροφορία που ξεσκέπαζε τους ανιστόρητους, τους υποκριτές και τους κομπλεξικούς. Με έναν τρόπο, πριόνιζε σταθερά και μεθοδικά τα ποδάρια του φανατισμού -της τύφλωσης που η κοινωνία γύρω προσπαθούσε να ενσταλάξει στα τέκνα της.

Με τα χρόνια έφτασα να δω αυτά που έβλεπε εκείνος τότε, στο μεταξύ μετακινήθηκε κι εκείνος. Ποιος ξέρει πού θα είμαι κι εγώ, αν ποτέ φτάσω τα χρόνια του... Σίγουρα, πάντως, χάρη κυρίως στον πατέρα μου, θα έχω τα εφόδια της γνώσης, της κριτικής σκέψης και της αμφιβολίας να με οδηγούν.

Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2019

Μουσική ανασκόπηση του 2018

Άλλη μια χρονιά, άλλη μια ανακεφαλαίωση της μουσικής που πέρασε απ' το ακουστικό μου πεδίο. Ένα ξεδιάλεγμα εκείνων των δίσκων που θεωρώ ότι άξιζαν περισσότερο τον χρόνο που τους αφιέρωσα. Και κάποιες λίστες, που στο μέλλον θα τις κοιτώ ξύνοντας το κεφάλι μου με απορία...

Ξεκινώ από τα εγχώρια άλμπουμ. Όπου με συνοπτικές διαδικασίες έβαλα τον ΛΕΞ στην κορυφή, χωρίς δεύτερες σκέψεις. Το 2XXX δεν είναι απλώς ένας δίσκος που με κέρδισε με την πρώτη, είναι και ένα έργο που άπτεται του τώρα και που ενώνει πολλά διαφορετικά και μεγάλα κομμάτια του ακροατηρίου -του νεανικού κυρίως. Τον ακούνε και οι μαθητές μου, εν ολίγοις (όχι όλοι, κυρίως εκείνοι που ενδιαφέρονται γενικώς), κι αυτό μόνο αισιόδοξο μπορεί να είναι. Ακολουθεί παρακάτω η πλήρης δεκάδα του ψηφοδελτίου μου, το οποίο συνδιαμόρφωσε τη συνολική λίστα του Avopolis Music Network (εδώ):

1. 2XXX - ΛΕΞ
2. Featuring: Ζωντανή Ηχογράφηση Στο Φεστιβάλ Ulrichsberger Kaleidophon, 2016 - WLSFW
3. Rewa - Τάνια Γιαννούλη, Rob Thorne & Steve Garden
4. Λάρυμνα - Μαρία Λατσίνου & Mokita
5. Beyond Celestial Echoes - Sacral Rage
6. Ουρανός - Στέρεο Νόβα
7. Προσάναμμα - Ορέστης Ντάντος
8. Polyend - Μέντα
9. Well, Excuse Me - TFATFY
10. Του Κόσμου Αυτό Το Κάτι - Χρυσόστομος Καραντωνίου/Νίκος Μωραΐτης

Στα της διεθνής δισκογραφίας τώρα. Όπου οφείλω να πω ότι, για πρώτη φορά ίσως δυσκολεύτηκα τόσο να ξεχωρίσω την κορυφαία κυκλοφορία. Και δεν ήμουν ο μόνος, κάτι τέτοιο συνέβη σε πολλούς. Δεν υπήρξε, δηλαδή, φέτος εκείνος ο δίσκος που να συγκέντρωσε κοινή αποδοχή ή να ξεχώρισε με προφανή τρόπο. Μέσα στο γενικότερο χάσιμο, φτάσαμε να δούμε και το βρετανικό περιοδικό Mojo να τοποθετεί, για πρώτη φορά στην ιστορία του, έναν τζαζ δίσκο στο #1 (εκείνον του Kamasi Washington). Τέλος πάντων, εγώ την ψήφο μου την έριξα στον ωραίο Jon Hopkins, έτσι για τη στήριξη της μη τραγουδοκεντρικής δημιουργίας (θα βρείτε στη λίστα μου αρκετούς ακόμα τέτοιους δίσκους). Ιδού η 25άδα μου, η οποία επηρέασε όχι μόνο την τελική λίστα του Avopolis (εδώ), αλλά και εκείνη του Mix Grill (εδώεδώ, εδώ, εδώ κι εδώ):

1. Singularity - Jon Hopkins
2. Isolation - Kali Uchis
3. Double Negative - Low
4. Body - The Necks
5. Unsung Prophets & Dead Messiahs - Orphaned Land
6. The Hands - Fire!
7. Black Panther The Album: Music From And Inspired By - Kendrick Lamar
8. Heaven And Earth - Kamasi Washington
9. Historian - Lucy Dacus
10. Egypt Station - Paul McCartney
11. soil - serpentwithfeet
12. Chris - Christine & The Queens
13. Hell-On - Neko Case
14. Music For The Luca Guadagnino Film - Thom Yorke
15. Awase - Nik Bärtsch’s Ronin
16. You Won't Get What You Want - Daughters
17. POST- - Jeff Rosenstock
18. Landfall - Laurie Anderson & Kronos Quartet
19. Age Of - Oneohtrix Point Never
20. Eonian - Dimmu Borgir
21. All Melody - Nils Frahm
22. Negro Swan - Blood Orange
23. Joy As An Act Of Resistance - Idles
24. Cocoa Sugar - Young Fathers
25. Fenfo - Fatoumata Diawara

Και του χρόνου!

Δευτέρα 31 Δεκεμβρίου 2018

10 χρόνια κομμάτια

Μέσα στο 2018 έκλεισα 10 χρόνια γραφής γύρω από τη μουσική.

10 χρόνια μάχης ενάντια στη λευκή σελίδα, ενάντια στον κέρσορα που αναβοσβήνει ανυπόμονα.

10 χρόνια στα οποία έγινα συμπαθής ή αντιπαθής, αναλόγως αν είχα να γράψω καλά λόγια ή όχι. Το να γράφεις μουσική, και παράλληλα να γράφεις για μουσική, σε κάνει οπωσδήποτε να νιώθεις ξένος και στα δύο στρατόπεδα -κάτι σαν διπλός κατάσκοπος, χωρίς την αίγλη. Μόνο ζημιά μπορεί να κάνει στην εικόνα σου -ευτυχώς.

Ζημιά, βέβαια, κάνει και στη ζωή σου. Άντε να εξηγείς γιατί κάνεις κάτι που σου αποφέρει τόσο λίγα, που απαιτεί τόσο πολύ από τον χρόνο και την ενέργειά σου. Τι σου προσφέρει, τέλος πάντων; Επιτέλους, δεν μπορείς να βρεις κι εσύ μια κανονική δουλειά;

Ε, λοιπόν, ήρθε και η "κανονική" δουλειά -άλλο αν την κάνω όντως κανονικά. Αλλά η γραφή εκεί, σταθερά και κυνήγι. Και πάντα να νιώθω ότι κόβομαι σε κομμάτια, ότι πρέπει να είμαι εδώ κι εκεί ταυτόχρονα, αναζητώντας εκείνες τις λέξεις που θα με κάνουν κατανοητό και αποδεκτό, έστω κι αν όχι αρεστό.

Γράφω από μικρό παιδί, διάφορα. Τα 10 αυτά χρόνια το έκανα επαγγελματικά, δημόσια. Δεν ξέρω πού θα με βγάλει. Αλλά συνεχίζω, σχεδιάζω, αναβάλλω, επιστρέφω.

Είναι αυτό ένα ταξίδι που ποτέ δεν τελειώνει.

Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2018

Υπογραμμίσεις XVI: Stephen King (VI)

Το Δόκτωρ Ύπνος είναι η συνέχεια της Λάμψης, ενός εκ τω πλέων διάσημων κι αγαπημένων μυθιστορημάτων του Stephen King. Διαβάζοντάς τα το ένα πίσω απ' τ' άλλο ήταν μάλλον πιο εύκολο από ποτέ να εντοπίσω τις διαφορές ανάμεσα στη νεανική φάση του συγγραφέα και την ώριμη εποχή του.

Λοιπόν, προτιμώ σαφώς τον "παππού" King: είναι ικανότερος, διεξοδικότερος, πιο διεισδυτικός, πιο συγκινητικός. Είναι πιο ικανός, γενικότερα, στο να επιτρέπει μια καλύτερη κατανόηση από τη μεριά του αναγνώστη των πολλαπλών επιπέδων που κρύβουν οι ιστορίες του -οι παραβολικές μέθοδοί του είναι πιο δουλεμένες. Ναι, ο King έφτιαξε το όνομά του ως νέος άνθρωπος που πάλευε με τις εξαρτήσεις και τη σκοτεινή πλευρά, όμως η νηφαλιότητα και ο χρόνος πρόσθεσαν στην περίπτωσή του, δεν αφαίρεσαν.

Το Δόκτωρ Ύπνος έχει όλα αυτά που θα περίμενε κανείς από ένα βιβλίο του διάσημου Αμερικανού συγγραφέα: χαρακτήρες που θα συμπονέσεις, πλοκή με μπόλικες ανατροπές, χιούμορ που τσακίζει κόκαλα, άπλετο τρόμο φυσικά. Πιθανότατα δεν θα μείνει στην Ιστορία το εν λόγω πόνημα -ίσως επειδή δεν έχει κάποιο συγκλονιστικό φινάλε, ίσως ακόμα λόγω της απουσίας κάποιας ιδιαίτερης πρωτοτυπίας. Όμως είναι απολαυστικό και διαβάζεται νεράκι -κι αυτό το τελευταίο δεν θα το έλεγα για τη Λάμψη, για παράδειγμα. Σίγουρα δεν θα το πρότεινα ως εισαγωγή στο σύμπαν του συγγραφέα του, όμως ειδικά για όσους έχουν διαβάσει το πρώτο μέρος, είναι, θα έλεγα, must.

"[...] όταν είναι έτοιμος ο μαθητής, θα εμφανιστεί ο δάσκαλος".
-----
"Η μάθηση από μόνη της είναι δώρο, ξέρεις. Το καλύτερο που μπορεί να πάρει ή να δώσει κανείς".
-----
"[...] ορισμένα πνεύματα -τα οργισμένα, κυρίως- δε φεύγουν απ' αυτό τον κόσμο, επειδή ξέρουν πως εκείνο που τα περιμένει είναι ακόμα χειρότερο".
-----
Της άρεσε η ιδέα ενός άντρα χωρίς πόδια· ένας άντρας χωρίς πόδια δεν μπορούσε να σε κυνηγήσει και να σε βιάσει.
-----
[...] το μάτι αυτού που ξυπνάει έπειτα από μεθύσι πέφτει μονίμως στις πιο άσχημες λεπτομέρειες σ' οποιοδήποτε περιβάλλον.
-----
Τα μικρά παιδιά δέχονται όλα όσα κάνουν οι μεγάλοι.
-----
Το παιδί είδε το σακουλάκι με την κόκα στο τραπεζάκι και πήγε προς τα κει με την πάνα του να τραμπαλίζεται.

"Ζάχαλη".

"Όχι, δεν είναι ζάχαρη", είπε ο Νταν, αν και κατά κάποιον τρόπο ήταν. Μήπως δεν την έλεγαν "κοκό";
-----
[...] οι αναμνήσεις δεν κλειδώνονται. Ποτέ. Αυτές είναι τα αληθινά φαντάσματα.
-----
Μετά την κλοπή εβδομήντα δολαρίων από μια ανύπαντρη τοξικοεξαρτημένη μητέρα, το να βουτήξει το μαγικό χαλί ενός αλήτη του φαινόταν ασήμαντο. Και γι' αυτό ίσως ένιωθε πιο μικρός από ποτέ.
-----
Το μυαλό είναι ένας μαυροπίνακας. Το ποτό, το σφουγγάρι που τον σβήνει.
-----
Έρχεται κάποια στιγμή που συνειδητοποιείς ότι δε βγαίνει τίποτα με το να σηκώνεσαι και να φεύγεις. Ότι όπου και να πας, τον εαυτό σου τον κουβαλάς πάντα μαζί σου.
-----
"Όλοι είμαστε ετοιμοθάνατοι. Ο κόσμος είναι ένας ξενώνας ανιάτων με καθαρό αέρα".
-----
Ο ύπνος είναι ο γιατρός της φύσης [...].
-----
Ή καν' το να το απολαύσεις ή μην το κάνεις καθόλου.
-----
[...] αν η αυτοκτονία είναι η μοναδική εναλλακτική που έχεις, μπορείς τουλάχιστον να διαλέξεις το όπλο σου.
-----
Όλα όσα βλέπουμε ή μας φαίνεται πως βλέπουμε δεν είναι παρά ένα όνειρο μέσα σ' ένα όνειρο.
-----
Η Τσέτα πίστευε ότι οι περισσότεροι απ' όσους ασχολούνταν με τις τέχνες ήταν σχιζοφρενείς με υψηλή λειτουργικότητα, και δεν εξαιρούσε τον εαυτό της.
-----
[...] ο ευγνώμων αλκοολικός δε μεθάει [...].
-----
"Ξέρεις με πόση σοφία σε κοιτάζουν ορισμένες φορές τα μωρά;"

Ο Τζον ήξερε. Έχουν ένα βλέμμα σαν να μπορούν να σου πουν όλα τα μυστικά του σύμπαντος, αρκεί να καταφέρουν να μιλήσουν. Μάλιστα, πίστευε ότι ίσως ήταν αλήθεια αυτό, μόνο που ο Θεός τα έχει κανονίσει έτσι ώστε μέχρι να ξεπεράσουν το στάδιο του γκου-γκου-γκα-γκα να τα έχουν ξεχάσει όλα, όπως ξεχνάμε ακόμα και τα πιο ζωντανά μας όνειρα μια δυο ώρες αφότου ξυπνήσουμε.
------
"Δε φοβάμαι την κόλαση. Έζησα μ' αξιοπρέπεια, κι άλλωστε δε νομίζω να υπάρχει τέτοιο μέρος. Φοβάμαι πως δεν υπάρχει τίποτα. [...] Δεν υπήρχε τίποτα πριν, αυτό το ξέρουμε όλοι. Άρα, δεν είναι λογικό και μετά να μην υπάρχει τίποτα;"
"Κι όμως, υπάρχει. [...] Ποτέ δεν τελειώνουμε πραγματικά, Τσάρλι. Δεν ξέρω πώς γίνεται αυτό, ούτε τι σημαίνει, ξέρω μόνο πως έτσι είναι".

"Είσαι τόσο άρρωστος όσο σε κάνουν τα μυστικά σου".
-----
"Στις ανθρώπινες υποθέσεις, ο μοναδικός αληθινός βασιλιάς είναι η γενετική".
-----
[...] δεν μπορείς να τα βάλεις με την ανθρώπινη φύση -και δεν υπάρχει τίποτα πιο ανθρώπινο από την περιέργεια.
-----
Κάποιοι αποκαλούν μετάβαση τη στιγμή του θανάτου. Του Νταν του άρεσε αυτό, του φαινόταν ακριβές. Όταν έβλεπες άντρες και γυναίκες να φεύγουν μπροστά στα μάτια σου [...] άλλαζε ο τρόπος σκέψης σου. Για εκείνους που βρίσκονταν στο χείλος του θανάτου ο κόσμος ήταν που έφευγε, όχι αυτοί. Σ' εκείνες τις στιγμές της μετάβασης, ο Νταν ένιωθε πάντα την παρουσία μιας αδιόρατης απεραντοσύνης. Βυθίζονταν στον ύπνο, ξυπνούσαν, πήγαιναν κάπου. Προχωρούσαν.
-----
"[...] ήρθαν πολλοί. Ακόμα και τώρα περνάνε. Μια ατέλειωτη παρέλαση. Χαμογελάνε, υποκλίνονται, ένα παιδί μου βγάζει τη γλώσσα. Μερικοί μου μιλάνε. Ξέρεις τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη; [...] Ο Σεφέρης αναρωτιέται: "Να 'ναι η φωνή πεθαμένων φίλων μας ή φωνόγραφος;" Τα παιδιά είναι τα πιο θλιβερά. Ήρθε ένα αγόρι που είχε πέσει σ' ένα πηγάδι."
-----
"[...] το καλό τού να είσαι ηλικιωμένος είναι πως δε χρειάζεται ν' ανησυχείς μήπως πεθάνεις νέος".
-----
"[...] τούτη την ώρα συμβαίνουν πολλά στην οικογένειά τους, κι ο κύριος Στόουν είναι ένας συγχυσμένος Αμερικανός".

Ο Τζον χαμογέλασε μελαγχολικά.

"Δεν είναι ο μόνος", είπε.
-----
Θα έρθει κάποια στιγμή, του είχε πει ο Κέισι τον πρώτο καιρό, τότε που τριγύριζε πάντα με σφιγμένες γροθιές, που οι πνευματικές σου άμυνες θα εξασθενήσουν και το μοναδικό πράγμα που θα βρίσκεται ανάμεσα σ' εσένα και το ποτό θα είναι η προσωπική σου Ανώτερη Δύναμη.

Ο Νταν δεν είχε πρόβλημα με το θέμα της Ανώτερης Δύναμης, αφού είχε κάποια εσωτερική πληροφόρηση. Ο Θεός παρέμενε μια αναπόδεικτη υπόθεση, αλλά ο Νταν ήξερε ότι στ' αλήθεια υπήρχε ένα άλλο επίπεδο ύπαρξης. Όπως και η Άμπρα, έτσι κι αυτός είχε δει τα φαντάσματα. Άρα, η ύπαρξη του Θεού ήταν πιθανή. Από τις λιγοστές ματιές που είχε ρίξει στον κόσμο πέρα από τον κόσμο, ο Νταν τη θεωρούσε έως και πιθανότατη... όμως τι σόι Θεός ήταν αυτός που καθόταν άπραγος ενώ γίνονταν τέτοιες αθλιότητες;

Λες κι είσαι ο πρώτος που κάνει αυτή την ερώτηση, είπε μέσα του.

Ο Κέισι Κίνγκσλι του είχε πει να πέφτει στα γόνατα δυο φορές την ημέρα: το πρωί για να ζητάει βοήθεια και το βράδυ για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του. Έτσι πραγματώνονται τα τρία πρώτα βήματα: Εγώ δεν μπορώ, ο Θεός μπορεί, λέω να Τον Αφήσω να το κάνει. Παραδίδοντας τον εαυτό μου στη συνειδητότητά Του. Δε χρειάζεται να το σκέφτεσαι και πολύ.

Στους καινούριους που δίσταζαν να δεχτούν αυτή τη συμβουλή, ο Κέισι συνήθιζε να λέει την ιστορία του σκηνοθέτη Τζον Γουότερς. Σε μια από τις πρώτες του ταινίες, με τίτλο Ροζ Φλαμίνγκο, η τραβεστί σταθερή πρωταγωνίστριά του, η Ντιβάιν, είχε σκύψει στο γρασίδι και είχε φάει ακαθαρσίες σκύλου. Πέρασαν χρόνια, κι ο κόσμος εξακολουθούσε να ρωτάει τον Γουότερς γι' αυτή την ένδοξη στιγμή στην ιστορία του κινηματογράφου. Στο τέλος, ο σκηνοθέτης ξέσπασε. "Ήταν ένα τόσο δα σκατουλάκι σκύλου", είπε σ' ένα δημοσιογράφο, "και την έκανε σταρ".

Πέσε λοιπόν στα γόνατα και ζήτα βοήθεια, ακόμα κι αν δε σου αρέσει, τελείωνε πάντα την ιστορία του ο Κέισι. Στο κάτω κάτω της γραφής, είναι ένα τόσο δα σκατουλάκι σκύλου.
-----
Ο Νταν το είχε ξαναδεί αυτό το θαύμα της επιστροφής της συνείδησης. Για πολλοστή φορά αναρωτήθηκε από πού ερχόταν η συνείδηση και πού πήγαινε όταν έφευγε. Ο θάνατος ήταν ένα εξίσου με τη γέννηση μεγάλο θαύμα.
-----
Αυτός που μιλούσε δεν ήταν ο Νταν ο ήρωας, αλλά ο Νταν το απόβρασμα της κοινωνίας. Ήταν αρκετά μεγάλος για να ξέρει πια ότι μέσα σ' όλους κρύβεται ένα μικρό απόβρασμα, αλλά αυτό δε βοηθάει και πολύ να το ξέρει κάποιος όταν νιώθει ότι ήρθε η ώρα να βγάλει τα άπλυτά του στη φόρα.
-----
Στα παιδιά που μεγαλώνουν οι ηθικολογίες δε βοηθάνε σε τίποτα. Ούτε τα διδάσκουν πώς να μεγαλώσουν.

Stephen King, Δόκτωρ Ύπνος, μετάφραση Γιάννη Σπανδωνή, εκδόσεις Bell

* Φωτογραφία από εδώ.

Οι... "300" ηρωικοί αναγνώστες