Κυριακή, 6 Οκτωβρίου 2019

Υπογραμμίσεις XXIII: Stephen King (VII)

Θέλω κάθε καλοκαίρι να διαβάζω κάτι από Stephen King, αλλά το φετινό δεν τα κατάφερα -κι έτσι τον έπιασα τον Σεπτέμβρη. Είπα ότι δεν γινόταν άλλο να μου ξεφεύγει το βιβλίο που ξεκίνησε όλο το... μπάχαλο.

Παρότι την ταινία του Brian De Palma την είχα (ψευτο)δεί, το ρούφηξα το Κάρι: διένυσα τις 300+ σελίδες του μέσα σε μία εβδομάδα, σε χρόνο, δηλαδή, σπάνιο για τα δεδομένα μου. Ο King φαίνεται πως υπήρξε με το καλημέρα ικανότατος στο χτίσιμο του σασπένς και η πολλαπλών οπτικών γωνιών αφήγηση μαρτυρά την τεχνική αρτιότητά του. Είναι και το θέμα του βιβλίου που με αφορά πολύ, βέβαια: η εφηβεία και ο σχολικός εκφοβισμός σχολιάζονται μέσα από τον λόγο του με διεισδυτικότητα και οι χαρακτήρες του ξεπηδούν από τις σελίδες ολοζώντανοι. Όταν το έγραφε, άλλωστε, δίδασκε και ο ίδιος σε σχολείο.

Κατά τα άλλα, ακόμα προσπαθώ να συνηθίσω τις -απόλυτα άρτιες, για να μην παρεξηγηθώ- εκδόσεις του Κλειδάριθμου, έπειτα από τόσα χρόνια ανάγνωσης αντιτύπων της Bell...

[...] η δεσποινίς Ντιτζάρντεν χρησιμοποίησε τη συνήθη πρακτική με την οποία αντιμετωπίζεται η υστερία: χαστούκισε την Κάρι με δύναμη στο μάγουλο. Θα ήταν δύσκολο να παραδεχτεί ότι το ευχαριστήθηκε, και σίγουρα θα είχε αρνηθεί ότι θεωρούσε την Κάρι ένα σακί παραγεμισμένο με λίπος, που γκρίνιαζε διαρκώς. Ήταν η πρώτη της χρονιά που δούλευε σε σχολείο και προσπαθούσε ακόμα να πείσει τον εαυτό της πως όλα τα παιδιά είχαν καλά στοιχεία μέσα τους.
-----
Η μαμά δεν λέει ότι θα έρθει η Ημέρα της Κρίσεως
(και το όνομα του αστέρος λέγεται ο Άψινθος εγώ δε παιδεύσω υμάς εν σκορπιούς)
κι ότι θα παρουσιαστεί ένας άγγελος με μια ρομφαία;

Μακάρι να γινόταν αυτό σήμερα κιόλας, και ο Χριστός να μην ερχόταν μ' ένα αρνάκι και την γκλίτσα του τσοπάνη, αλλά μ' έναν βράχο σε κάθε χέρι για να συνθλίψει τους περιπαίκτες και τους χλευαστές, να ξεριζώσει το κακό και να το καταστρέψει μ' ένα ουρλιαχτό -ένας ζοφερός Ιησούς, διψασμένος για αίμα και δικαιοσύνη.
-----
Έχοντας εξασφαλίσει κάτι που ανέκαθεν ποθούσε -σταθερότητα στη ζωή της, ασφάλεια, κύρος-, ανακάλυψε ότι αυτά συμβαδίζουν μ' ένα αίσθημα στενοχώριας που τα συνοδεύει σαν μια απειλητική αδερφή. Δεν το είχε ονειρευτεί έτσι. Έξω από τον ζεστό φωτεινό τους κύκλο καραδοκούσαν πράγματα σκοτεινά, ανεξιχνίαστα. Η ιδέα ότι τον άφησε να τη γαμήσει
(είναι ανάγκη να εκφράζεσαι έτσι ναι αυτή τη φορά υπάρχει λόγος)
απλώς και μόνο επειδή ο Τόμι ήταν δημοφιλής, για παράδειγμα. Το γεγονός ότι ήταν ταιριαστό ζευγάρι όταν κυκλοφορούσαν μαζί ή ότι όταν έβλεπε το είδωλό τους στη βιτρίνα ενός μαγαζιού σκεφτόταν: Να ένα ωραίο ζευγάρι. Ήταν σίγουρη
(ή τουλάχιστον ήλπιζε)
ότι δεν ήταν τόσο αδύναμη, τόσο πρόθυμη να ικανοποιήσει υπάκουα τις αυτάρεσκες προσδοκίες των γονιών, των φίλων ακόμη και τις δικές της. [...] Η λέξη την οποία απέφευγε να χρησιμοποιήσει ήταν το ρήμα συμμορφώνομαι, που της έφερνε στο μυαλό εικόνες θλιβερές, μαλλιά τυλιγμένα σε μπιγκουτί, ατελείωτα απογεύματα μπροστά στη σιδερώστρα, με την τηλεόραση να παίζει σαπουνόπερες, ενόσω ο αντρούλης λιώνει στη δουλειά σ' ένα μίζερο γραφείο· συμμετοχή σε εκδηλώσεις της Ένωσης Γονέων Καθηγητών και αργότερα, όταν το εισόδημά τους θα ανερχόταν σε πενταψήφιο νούμερο, η λέσχη της καλής κοινωνίας· αμέτρητα χάπια μέσα σε στρογγυλές κίτρινες θήκες, έτσι ώστε να διατηρηθεί η σιλουέτα της νεανική όσο το δυνατόν περισσότερο και να σιγουρευτεί ότι δεν θα προκύψουν ανεπιθύμητοι μικροί επισκέπτες που τα κάνουν επάνω τους και τσιρίζουν στις δύο η ώρα το πρωί· αγώνες, στο όνομα μας απελπισμένης ευπρέπειας, προκειμένου να μη μολυνθούν τα λευκά προάστια από αράπηδες [...].
-----
"Τα κορίτσια κρύβουν μέσα τους αρκετή δόση κακίας, κάτι που τα αγόρια δεν μπορούν να το καταλάβουν."
-----
"Ήσασταν παιδιά", είπε ο Τόμι. "Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τι κάνουν. Τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται καν ότι οι πράξεις τους πληγώνουν τους άλλους. Δεν διαθέτουν ε... ενσυναίσθηση. Με πιάνεις τι εννοώ;"

Η Σου κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να εκφράσει αυτό που αισθανόταν, γιατί ξαφνικά της φάνηκε σημαντικό να σταθεί υπεράνω του επεισοδίου στα ντους, όπως ο ουρανός δεσπόζει πάνω από τα βουνά.

"Μα σχεδόν κανένας δεν αντιλαμβάνεται ότι οι πράξεις του πληγώνουν πραγματικά, αληθινά, τους άλλους! Οι άνθρωποι δεν γίνονται καλύτεροι, γίνονται απλώς πιο πανούργοι. Όταν γίνεσαι πιο πανούργος, δεν παύεις να μαδάς τα φτερά των πεταλούδων, απλώς βρίσκεις μια καλύτερη δικαιολογία για να το κάνεις. Πολλά παιδιά λένε ότι λυπούνται την Κάρι Γουάιτ -προπάντων κορίτσια, κι αυτό είναι το πιο γελοίο-, όμως είμαι σίγουρη ότι κανένας δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει να είσαι η Κάρι Γουάιτ είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Και στην ουσία δεν νοιάζονται."

"Εσύ νοιάζεσαι;"

"Δεν ξέρω!" αναφώνησε η Σου. "Όμως κάποιος θα πρέπει να προσπαθήσει να κάνει κάτι που μετράει... κάτι που να έχει κάποιο νόημα."

[...] οι εκπρόσωποι του αντρικού φύλου δεν περιμένουν πολλά από τους ομοίους τους σε θέματα αλτρουισμού.
-----
Δεν ήξερε αν το χάρισμά της προερχόταν από τον άρχοντα του φωτός ή του σκότους, και τώρα που ανακάλυπτε, επιτέλους, ότι η προέλευσή του της ήταν αδιάφορη, την πλημμύρισε μια απερίγραπτη ανακούφιση, σαν να έφυγε από τους ώμους της ένα τεράστιο βάρος που την έκανε να στενάζει εδώ και καιρό.
-----
Στην Αμερική, κάθε φορά που συμβαίνει κάτι σημαντικό, του στήνουν βάθρο, το φυλάνε όπως φυλάμε τα πρώτα παπουτσάκια ενός μωρού. Αυτό τους επιτρέπει να το ξεχάσουν.
-----
Συνέχισαν να χρωματίζουν περιχαρακωμένες στη σιωπή τους. Η Σου ήξερε ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο ρόδινα όσο τα είχε περιγράψει η Έλεν, ότι στα μάτια των συμμαθητών της δεν θα ήταν ποτέ πια η ίδια. Δεν θα μπορούσε να είναι. Είχε πάρει μια πρωτοβουλία επικίνδυνη, απρόβλεπτη -είχε βγάλει τη μάσκα και είχε αποκαλύψει το πρόσωπό της.
-----
Κοιτάχτηκαν χωρίς να ανταλλάξουν λέξη.

Η Κάρι σκέφτηκε ότι αν ξέφευγε από τα χείλη του ο παραμικρός άτοπος ήχος, θα ράγιζε η καρδιά της, και ότι αν εκείνος έβαζε τα γέλια, θα πέθαινε. Ένιωσε πραγματικά -σωματικά- να συστέλλεται ολόκληρη η στερημένη ζωή της και να συγκεντρώνεται σ' ένα σημείο που θα μπορούσε να ήταν το τέλος όλων ή η αρχή μιας φωτεινής ακτίνας που διαρκώς διευρυνόταν.

Εντέλει τον ρώτησε απελπισμένα: "Σου αρέσω;"

"Είσαι όμορφη", της απάντησε.

Και ήταν όντως.
-----
Όμως το "λυπάμαι" είναι ο μαϊντανός των ανθρώπινων συναισθημάτων. Είναι αυτό που λες όταν χύνεις τον καφέ ή όταν αστοχείς σε αγώνα μπόουλινγκ της ομάδας σου στο πρωτάθλημα. Η αληθινή λύπη σπανίζει όσο και η αληθινή αγάπη.
-----
Από τη στιγμή που τη μετέτρεψαν σε δημοσιογραφική είδηση, τίποτα δεν μπορεί να την ξανακάνει ανθρώπινο πλάσμα.
-----
Όμως το αμάξι... το αμάξι είχε τη δική του μυστική δύναμη και όχι μόνο τροφοδοτούσε και τον ίδιο με δύναμη, αλλά του έδινε και μια αίγλη. Του έδινε ένα πρόσωπο στην κοινωνία, τον έκανε άνθρωπο με επιβάλλον. Δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι τα περισσότερα φιστικώματα τα είχε κάνει στο πίσω κάθισμα. Το αμάξι ήταν δούλος του και θεός του. Έδινε και μπορούσε να αφαιρέσει.
-----
Το γεγονός ότι αποφάσισαν να βγουν και να την αφήσουν στην ησυχία της ήταν για κείνη μεγάλη ανακούφιση, μιας και εξακολουθούσε να αναρωτιέται για τα κίνητρα της πράξης της, ενώ απέφευγε να τα εξετάσει βαθύτερα από φόβο μην τυχόν ανακαλύψει κάποιο αστραφτερό πετράδι ιδιοτέλειας να της κλείνει το μάτι μέσα από το μαύρο βελούδο του υποσυνείδητού της.
-----
Τους είχε στο χέρι, βρίσκονταν στο έλεός της. Δύναμη! Τι φοβερή λέξη!
-----
Προσευχόταν, όμως απάντηση δεν έπαιρνε. Δεν ήταν κανένας εκεί - κι αν ήταν, Εκείνος, ή Αυτό, παρέμενε κουφός στις προσευχές της. Ο Θεός της είχε γυρίσει την πλάτη, και γιατί όχι; Στο κάτω κάτω, ήταν εξίσου υπεύθυνος για τη φρίκη που βίωνε.

Stephen King, Κάρι, μετάφραση Παλμύρας Ισμυρίδου, εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2019 (πρώτη έκδοση 1974)

* Φωτογραφία από εδώ

Σάββατο, 5 Οκτωβρίου 2019

Οδηγοί ακρόασης I: Πυξ Λαξ

Όπως πολλοί άλλοι, πέρασα κι εγώ τη "φάση Πυξ Λαξ" στα (πρώτα) φοιτητικά μου χρόνια. Εκείνη την εποχή, 1997 έως 2001, το γκρουπ ήταν στα ντουζένια του, και τα τραγούδια του έπαιζαν όπου κι αν βρισκόσουν: σε σπίτια, σε καφετέριες, σε κλαμπ, σε αυτοκίνητα... Έχω, πάντως, την εντύπωση ότι ο πρώτος ενθουσιώδης ακροατής τους που γνώρισα ήταν ο ξάδερφός μου ο Στέλιος: στο σπίτι του είδα πρώτη φορά το εξώφυλλο του "Ο Μπαμπούλας Τραγουδάει Μόνος Τις Νύχτες..."

Κάπου στο γύρισμα της χιλιετίας, όμως, οι Πυξ Λαξ άλλαξαν: άρχισαν να τραγουδάνε κάτι κακόμοιρα και βαρύγδουπα τραγούδια, κι ήρθε και για μένα η ευκαιρία της αποδόμησής τους. Έκτοτε είμαι στην αντιπολίτευση, ειδικά απέναντι στους αδαείς που νομίζουν ότι ακούγοντας "έντεχνο" κάνουν κάποιου είδους "ποιοτική" επιλογή.

Όταν καλείσαι, βέβαια, να κάνεις μια συνολική αποτίμηση του έργου ενός καλλιτέχνη, οφείλεις να αφήσεις, στο μέτρο του δυνατού, τις προσωπικές σου απόψεις εκτός. Ή, καλύτερα, να τις επανεξετάσεις. Πάντα το προσπαθώ, και στην περίπτωση των Πυξ Λαξ όντως επανεκτίμησα όσα ωραία έκαναν στην πρώτη περίοδό τους. Για τα μετέπειτα παραμένω άπιστος Θωμάς, ακόμα περισσότερο ίσως.

Ο οδηγός ακρόασης για τη δισκογραφία των Πυξ Λαξ ήταν η δεύτερη αποστολή που μου ανατέθηκε από τον Βύρωνα Κριτζά, στα πλαίσια του υπερφιλόδοξου σχεδίου του για ένα ελληνικό All Music -ή κάτι τέτοιο. Τα κείμενα αυτά γράφτηκαν στις αρχές του 2016, τότε που ακόμα το Sound Greek to me ήταν απλώς μια ιδέα, η οποία πολλοί φοβόμασταν ότι δεν θα υλοποιούνταν ποτέ -και διαψευστήκαμε από το πείσμα του Βύρωνα. Απλώς "χτενίστηκαν" και συμπληρώθηκαν, λίγο πριν τη δημοσίευσή τους, στις 13 Φεβρουαρίου 2019.

Διαβάζετε πατώντας εδώ.

Τετάρτη, 2 Οκτωβρίου 2019

Υπογραμμίσεις XXII: Γιάννης Παλαβός

Το όνομα του Γιάννη Παλαβού το έμαθα τον Ιούνιο, όταν, σε κάποια παραλία, είδα ένα βιβλίο του στα χέρια της Πέννυς. Λίγες μέρες μετά, εκείνη μου δώρησε ένα άλλο(;) βιβλίο του, με τίτλο Το Παιδί. Δεν το διάβασα το καλοκαίρι γιατί ήθελα να του δώσω την προσοχή που αξίζει σε κάθε δώρο -η σειρά του ήρθε τον Σεπτέμβρη.

Ο Παλαβός είναι ένας νέος άνθρωπος, που γράφει "ξερά", και αφηγείται κάπως σκοτεινές ιστορίες από την παιδική του ηλικία και τον τόπο καταγωγής του, το Βελβεντό Κοζάνης. Από πολλές απόψεις, μου θύμισε τον αγαπημένο μου διηγηματογράφο Δημήτρη Πετσετίδη -χωρίς να προσπαθώ να πω ότι ο Παλαβός δεν έχει τον δικό του μύθο και κόσμο. Οι ιστορίες του και ο τρόπος του έχουν οπωσδήποτε κάτι που σε τραβάει εντός τους, και σε κάνει να θες να αναζητήσεις και τα υπόλοιπα γραπτά του.

Όσο προχωρούσε η ώρα, στα γύρω στενά η κίνηση αύξανε. Τελευταίες αγορές πριν τη γιορτή. Καφέδες, μηχανάκια. Τα αρώματα των λουλουδιών υποχωρούσαν μαζί με τον ήλιο. Η σκιά του καμπαναριού μάκραινε. Δεκαοχτούρες στις σκεπές. Την περισσότερη ώρα δεν λέγαμε τίποτα. Περιμέναμε.
-----
Ο Καραλιός κλοτσούσε και χτυπούσε. Κάπου κάπου βλέπαμε αίματα στις ρωγμές, στα χόρτα που φύτρωναν πλάι στις μυρμηγκοφωλιές. Ώσπου είδαμε τον μικρό απ' τον Συνοικισμό με μια κοτρόνα στα χέρια, την είχε πάρει απ' το παρτέρι. Πήγε πίσω απ' τον Καραλιό και με μια παράδοξη ησυχία, σαν να έκοβε λουλούδια, σαν να χάιδευε τα μαλλιά νεογέννητου, την κατέβασε στο κεφάλι του. Ο Καραλιός γύρισε ζαλισμένος, παραπάτησε κι ύστερα ο μικρός την κατέβασε άλλη μια, αυτή τη φορά στο πρόσωπο, έπειτα μια φορά ακόμα. Ο Καραλιός ξαπλώθηκε.
-----
Την πομπή, ακριβώς πίσω απ' τον παπά, οδηγούσε ο μικρός. Ανέκφραστος παρά το πλήθος στην πλατεία, ατάραχος ακόμα κι όταν μεσάνυχτα άστραψαν πάνω μας γαλαζοπράσινα τα πυροτεχνήματα - λες και δεν ήταν Πάσχα, λες κι ήταν μια Τρίτη βράδυ, Ιούλιος με τις ζέστες κι όλος ο Συνοικισμός στις αυλές, στις πλαστικές καρέκλες, να πίνει μπύρες σιωπηλός.

[...] κανένας -ακόμα κι οι λίγοι που τον έπαιρναν στο ψιλό, που τον έλεγαν σαλεμένο-, κανένας δεν τον αποστρεφόταν. Απεναντίας: τον καλούσαν σε τσιμπούσια και συλλείτουργα, τον πότιζαν ρακί κι αυτός κούρδιζε το λαούτο κι άρχιζε τις ιστορίες. Ήταν λατέρνα ζωντανή, αλλά δεν ήταν ξένο σώμα. Δεν ήταν περίγελος. Ο Γιάννης ήταν ο αφηγητής, εστία με φωτιά, ο κόσμος ζέσταινε τα χέρια του.
-----
Η Γεωργία προχωρά κι απασχολεί το μυαλό της με χίλια δυο: με μια χελώνα που λιάζεται στη χλόη, με τους μαιάνδρους των μίσχων, με το σφύριγμα των μπεκ που βρέχουν τους γύρω αγρούς. Όμως, καθώς πιάνει τον ανήφορο προς ναΐσκο -ασβεστωμένο και λαμπρό μέσα στα καραγάτσια-, νιώθει σαν σήτα που πάνω της κολλούν μύγες. Δεν ανεβαίνει αυτή το ύψωμα, έτσι νιώθει· είναι αλλού, ένα χιλιόμετρο πέρα κι από αγνάντι βλέπει μια κουκκίδα να ροκανίζει τα σκαλιά, να τραβά τον σύρτη της περίφραξης. Μπαίνει στην αυλή κι απλώνει τα πρησμένα της πόδια στο πεζούλι. Κάθε μέρα η ίδια σκέψη: πρώτα δεν ήθελε κανέναν, μετά δεν έβρισκε κανέναν.

Γιάννης Παλαβός, Το Παιδί, εκδόσεις Νεφέλη, 2019

* Φωτογραφία από εδώ

Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2019

Η νέα χρονιά ξεκινά πάντα τον Σεπτέμβρη

Με θυμάμαι παιδί, να παίζω στο πάτωμα, στο σπίτι της οδού Ευαγγελιστρίας. Τέλη Αυγούστου/αρχές Σεπτέμβρη, και στο στομάχι μου να νιώθω ένα πετάρισμα να εναλλάσσεται με ένα σφίξιμο: ξεκινούσε το πανηγύρι του Μυστρά και θα έπαιρνα κάποιο δώρο, αλλά λίγο μετά ξεκινούσαν και τα σχολεία.

Πέρασαν τα χρόνια, κάποια στιγμή ο καταναγκασμός του σχολείου τελείωσε. Οι σπουδές ήταν διαφορετική υπόθεση: δεν ήσουν υποχρεωμένος να είσαι πάντα εκεί, υπήρχε μια ελευθερία και μια "ισότητα" με τους "μεγάλους". Ο Σεπτέμβριος ήταν και πάλι, όμως, ένα ξεκίνημα: επιλογή μαθημάτων, καινούρια τετράδια και γραφική ύλη, στόχοι και σχέδια: τι θα παρακολουθήσω, ποια πρέπει/θέλω να περάσω... Και το σημαντικότερο: με τι θα καταπιαστώ στον ελεύθερο χρόνο μου, τι θα φτιάξω, τι θα ξεκινήσω;

Έπιασα τα 41, και, καλώς ή κακώς, δεν θυμάμαι χρονιά χωρίς εξεταστική Σεπτεμβρίου, χωρίς ανανέωση εγγραφής, χωρίς το νέο ξεκίνημα να έρχεται μετά τις ζεστές μέρες του Αυγούστου. Ακόμα και η "δουλειά" που αναπάντεχα μου ανατέθηκε πριν δύο χρόνια, σε αυτόν τον περιοδικό κύκλο εντάσσεται. Η επίσημη αλλαγή χρονιάς, τον Γενάρη, είναι απλώς μια ευκαιρία για γιορτή και ανταλλαγή δώρων: δεν αλλάζει σχεδόν τίποτα, πέρα από την ημερομηνία που πρέπει να συνηθίσω να γράφω αλλιώς.

Η νέα χρονιά ξεκινά πάντα τον Σεπτέμβρη. Φέτος με νέα καθήκοντα, με νέα σχέδια, με νέες ιδέες και καινούριες προκλήσεις.

Στο κυνήγι τους, λοιπόν, κι ας ξέρω ότι τα περισσότερα θα 'ρθουν του χρόνου τέτοιον καιρό να μου χτυπήσουν τον ώμο παραπονεμένα.

* Φωτογραφία από εδώ

Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου 2019

Συνέντευξη με τον Ορφέα Περίδη

Το άλμπουμ Paradise του 2016 (το οποίο αργότερα επανακυκλοφόρησε ως Paradise Plus) έδειξε ότι ο Ορφέας Περίδης, παρά τα 30 χρόνια παρουσίας του στη δισκογραφία, παραμένει ένας έξοχος τραγουδοποιός. Ο οποίος, επίσης σταθερά, μιλάει καλύτερα μέσα από τα τραγούδια του, παρά μέσα από τις συνεντεύξεις του. Όπως και να 'χει, μια απόπειρα συνομιλίας μαζί του, έστω και μακρόθεν, έχει πάντα το ενδιαφέρον της, θέλω να πιστεύω. Πατήστε εδώ, λοιπόν, για να διαβάσετε όσα είχε να μου πει.

Πέμπτη, 26 Σεπτεμβρίου 2019

Διάλογος με την κόρη μου XLV

Χτες το πρωί, στο τηλέφωνο:
- Τρως φέτες με αβγό;
- Όχι, κορν φλέικς τρώω. Τώρα τις έβγαλε η γιαγιά τις φέτες από το τηγάνι. Μυρίζουν τέλεια όμως.
- Είναι πολύ ωραίες οι αβγοφέτες. Κι εγώ όταν ήμουν μικρός, τέτοιες έτρωγα.
- Εσύ όταν ήσουν μικρός τα έκανες όλα, τώρα δεν κάνεις τίποτα.

Σάββατο, 14 Σεπτεμβρίου 2019

Υπογραμμίσεις XXI: José Ángel Mañas

Κάποια βιβλία έρχονται στα χέρια σου από σπόντα -σε διαφορετική περίπτωση πιθανότατα δεν θα τα είχες πάρει είδηση ποτέ. Το Συγγραφέας Σε Απόγνωση, του Αργεντίνου νεορεαλιστή συγγραφέα José Ángel Mañas, δόθηκε ως δώρο με το 10ο τεύχος του περιοδικού SONIK, το 2005, και πια είναι εξαντλημένο. Τόσα χρόνια βρισκόταν στη βιβλιοθήκη μου, ξεχασμένο. Η Σάντη το διάβασε κάποτε, κι όταν το έπιασα κι εγώ τον Αύγουστο, βιαστικά, αγωνιώντας να διαβάσω έστω κάτι πριν φύγει το καλοκαίρι, μου είπε ότι η επιλογή μου ήταν πολύ καλή.

Και όντως, ο Mañas πραγματεύεται μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα εδώ, και το κάνει αριστοτεχνικά. Βεβαίως η ιστορία του είναι σοκαριστική, έστω κι αν όχι πρωτάκουστη, κι εξελίσσεται με ολοένα και πιο ακραίο τρόπο. Τι σημαίνει η επιτυχία για έναν καλλιτέχνη, και μέχρι πού μπορεί να φτάσει για να την επιτύχει; Η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι μονοσήμαντη, όμως ο ήρωας του βιβλίου σίγουρα ήταν διατεθειμένος για μεγάλες υπερβάσεις...

Ο Μότσαρτ είχε εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα και είχε τα πάντα. Τουλάχιστον τα δύο πράγματα που έλειπαν από τη Μάρτα και μένα ξεχωριστά: φυσικό μαγνητισμό και ταλέντο. Επιπλέον, με ενοχλούσε, συνέχεια, με ερωτήσεις: "Και συ, που είσαι τόσο καλός κριτικός, πώς και δε γράφεις;" Εγώ ανασήκωνα τους ώμους με απορία και μουρμούριζα πως δε γινόταν όλος ο κόσμος να 'χει το δικό του ταλέντο. Ο Μότσαρτ έδειχνε σχεδόν προσβεβλημένος και οπλιζόταν με ανειλικρινή μετριοφροσύνη: "Ναι, φίλε μου, ναι, όλος ο κόσμος μπορεί να γράψει: μόνον που πρέπει να χαραμίσει ώρες για το θέμα".
-----
Τι φοβερά κακά παιχνίδια, αυτά της μνήμης, που εκ των υστέρων, μας χαλκεύουν την πραγματικότητα!
-----
[...] ο χρόνος μου ήταν υπερβολικά πολύτιμος για να τον χαραμίσω σε κάτι άλλο πέρα από θρήνους για τη δυστυχισμένη μου ύπαρξη.
-----
Ήμουν διατεθειμένος για το οτιδήποτε προκειμένου να εισέλθω στον Όλυμπο της Τέχνης. Η Τέχνη ήταν για μένα η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: ο σεβασμός στην ανθρώπινη ύπαρξη δεν ήταν παρά μια ωχρή, αφηρημένη έννοια δίπλα της. Τα ανθρώπινα όντα δεν ήμασταν ίσοι σε σχέση με μια αμφίβολη γνωστική ικανότητα. Όχι, τίποτα τέτοιο. Μόνον οι καλλιτέχνες είχαν μια ζωή πλήρη σε σχέση με τη μυθοπλαστική τους ικανότητα: αυτοί ήταν τα μοναδικά πραγματικά υποκείμενα, οι μόνοι ικανοί να αναδημιουργήσουν την πνευματική πραγματικότητα της κάθε εποχής. Οι υπόλοιποι δεν ήταν παρά η επουσιώδης μάζα, τα αντικείμενα της Τέχνης, ασθενικές αντανακλάσεις μιας αληθινής ζωής.
-----
Εγώ ήξερα πώς όφειλε να είναι ο αληθινός καλλιτέχνης και σ' αυτό έγκειτο η αποστολή μου σ' αυτόν τον κόσμο: να αναγνωριστώ σαν καλλιτέχνης για να μεταβληθώ σε καθοδηγητή του και να δείξω στους ανθρώπους το δρόμο. Το έργο ήταν βαρύ. Εγώ ήμουν ο απεσταλμένος μιας υπεράνθρωπης θέλησης, ο Μεγάλος Δημιουργός, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση του οποίου ήμασταν φτιαγμένοι οι καλλιτέχνες, μου είχε υποδείξει την αποστολή μου κάνοντας να έρθει στα χέρια μου το μυθιστόρημα. Τίποτε απ' όσα μου είχαν συμβεί έκτοτε δεν ήταν τυχαίο. Τα πάντα ήταν μέρος ενός σχεδίου, γιατί όλοι είμαστε ήρωες του μυθιστορήματος κάτω από την μπαγκέτα του Μεγάλου Συγγραφέα...
-----
Οι μακάβριες εκείνες σκέψεις είχαν βυθιστεί στο λασπερό βούρκο, όπου η μνήμη καταπνίγει όλους τους συλλογισμούς που δεν εκφράζονται ποτέ σε πράξεις.
-----
Από τη στιγμή που είχα την απρόσμενη διαίσθηση αυτής της ανώτερης θέλησης, δε γινόταν να αποφύγω την ανησυχητική εντύπωση να αισθάνομαι ως αντικείμενο παρατήρησης.

Όλα τα ανθρώπινα όντα είμαστε εν δυνάμει εγκληματίες, όλοι έχουμε κάποια στιγμή σκεφτεί να σκοτώσουμε. Υπάρχει, πράγματι, κάποια διαφορά ανάμεσα στο να σκεφτείς κάτι και στο να το κάνεις; Τα νοερά εγκλήματα με τα οποία ικανοποιούμε τη νοσηρή μας περιέργεια καθισμένοι μπροστά στην τηλεόραση, ή μήπως δεν είμαστε και 'μεις ένα μέρος της ύπαρξης του εγκλήματος; Μέρος της συγκίνησης του εγκλήματος έγκειται στο ότι περνάμε το όριο ανάμεσα στο νόμιμο και στο παράνομο, περνώντας από την πλευρά του σκέτου παρατηρητή που είμαστε, στην πλευρά του πρωταγωνιστή.
-----
[...] γνώριζα πως η εσωτερική διαμάχη ήταν ανώφελη. Οι αντιφάσεις της σκέψης ήταν καταδικασμένες να εξασθενίσουν μπροστά στην χωρίς αντίλογο ενότητα της πράξης. Όλες οι συναισθηματικού τύπου κρίσεις, που είχαν γεννηθεί από μια παιδεία ιδεολογικά εξαρτημένη από απροσδιόριστες ηθικές αξίες που με έκαναν αλληλέγγυο με την αφηρημένη έννοια που ονομάζουμε Ανθρωπότητα, έδειχναν αδύναμες μπροστά στην ακόρεστη "δίψα της ύπαρξης" που έλεγχε την εύθραυστη θέλησή μου.
-----
Τώρα που αποδεικνύονταν τα όρια της αστυνομικής δύναμης, ο συγκεκριμένος νόμος δε μου φαινόταν μια ανώτερη αξία, αλλά μια σκέτη διοικητική σταθερά, όπου μερικοί άνθρωποι, σκλάβοι της αφηρημένης ιδέας του Κράτους, προσπαθούσαν να πετύχουν την εκτέλεση του καθήκοντος.
-----
Η διαπίστωση της ανικανότητας της κρατικής δύναμης είχε λειτουργήσει ως μια αποκαλυπτική εμπειρία η οποία με είχε εμποτίσει με μια ανασφάλεια που είχε γειτονέψει με το ζωτικό μου πανικό. Τι ήταν αυτό που παρεμπόδιζε τον οποιονδήποτε απ' αυτούς τους απατεώνες που βάδιζαν ελεύθεροι στο δρόμο να μου επιτεθεί για να με ληστέψει; Μόνον ο φόβος της τιμωρίας συγκρατεί τον εγκληματία που κατοικεί σε καθένα από μας. Εγώ είχα νικήσει αυτό το φόβο, αλλά κάνοντάς το, εμφανιζόταν ένας καινούργιος: ο φόβος του Ανθρώπου. Με κατεστραμμένο τον ηθικό μου δεσμό με τη νομιμότητα, βρισκόμουν τώρα μπλεγμένος σ' έναν κόσμο χομπσιανής βίας. Έβλεπα σε κάθε κατάσταση, τη δυνητικότητα προσωπικού κινδύνου.
-----
Οι ωραίες γυναίκες είναι φαντάσματα, πλάσματα της φαντασίας που προσεγγίζουν με ελλείψεις μια ιδέα. Η Μάρτα είναι το αντίθετο. Κάθε δικό της ελάττωμα, για μένα είναι μια αρετή. Αντιλαμβάνεσαι τι θέλω να πω; Έχω περάσει την πουτάνα τη ζωή μου γράφοντας ψέματα, ξεγλιστρώντας. Τώρα θέλω να ζήσω. [...] Έχω αφομοιώσει τη φαντασία της ύπαρξής μου. Αυτό την έχει κάνει, όλως παραδόξως, πιο αληθινή.
-----
Του συγχωρούσε τις εφήμερες απιστίες του γιατί ήξερε πως δεν ήταν τίποτε παραπάνω από αντικείμενα που πάνω τους ξεσπούσε το εγώ του. Και 'κείνη, ήταν η γυναίκα που έλεγχε τον άντρα που εξουσίαζε τις γυναίκες, παρά η απατημένη σύζυγος.

José Ángel Mañas, Συγγραφέας Σε Απόγνωση, μετάφραση Μαρίας Καλφούντζου, εκδόσεις Ακτή - Οξύ, 2000 (πρώτη έκδοση 1996)

Τρίτη, 10 Σεπτεμβρίου 2019

Ένα αντίο στον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα (1956-2019)

Νομίζω άκουσα πρώτη φορά το "Διδυμότειχο Blues" από την τηλεόραση: πρέπει να ήταν στις αρχές των '90s, όταν το MEGA πρόβαλε σε μαγνητοσκόπηση μια συναυλία του Γιώργου Νταλάρα με τους αδερφούς Κατσιμίχα. Δεν ήμουν σε θέση τότε να καταλάβω για τι ακριβώς μιλούσε το τραγούδι, όμως το όλο πράγμα οπωσδήποτε με συγκλόνισε. Η εκτέλεση του δίσκου, που άκουσα αργότερα, πάντα μου φαινόταν υποδεέστερη.

Κάποιον καιρό μετά, ο Μαχαιρίτσας ήρθε στη Σπάρτη, κι έπαιξε, μαζί με τον Διόσκουρό του Διονύση Τσακνή, στο Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο. Για εμένα και την παρέα μου ήταν μεγάλη υπόθεση εκείνη η συναυλία και τη συζητούσαμε για μέρες μετά. Με τους ΛΕΧΡΗΜΙ δοκιμάσαμε σε κάποιες πρόβες το "Ημίφως", αν και δεν θυμάμαι αν το παίξαμε ποτέ ζωντανά.

Μετά, στα φοιτητικά χρόνια, ήρθαν τραγούδια που έπαιξα πολλές φορές στις παρέες: "Ένας Τούρκος Στο Παρίσι", "Νότος"... Με το σούπερ-γκρουπ της μιας βραδιάς που φτιάξαμε με τον απελθόντα φίλο Γιώργο Μαυρομανωλάκη λέγαμε το "Και Τι Ζητάω".

Στα '00s ο Μαχαιρίτσας συνέχισε να γράφει τραγούδια που μου αρέσουν. Μπορεί να μην ήταν από αυτούς που θα έβαζα συχνά να "παίξουν" στο σπίτι, όμως αραιά και πού επέστρεφα. Το έκανα και φέτος το καλοκαίρι, έπειτα από τη συναυλία του Βασίλη Παπακωνσταντίνου που παρακολούθησα στον Βλαχιώτη. Και ένιωσα και πάλι ότι είχε έναν απαράμιλλο τρόπο να σε αρπάζει απ' το λαιμό με τις επιλογές του. Υπήρχε κάτι το "χύμα", το πηγαίο, όχι μόνο στη μοναδική φωνή και ερμηνεία του, αλλά και στον τρόπο που πορεύονταν οι μελωδίες του. Κι είχε πάντα ένα οξυδερκέστατο αισθητήριο ως προς τους στίχους που επέλεγε να μελοποιήσει.

Είχα την τύχη να τον συναντήσω τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, το 2010, κάπου στο Κολωνάκι. Ήμασταν μαζί με τον Τάσο Καραντή και του πήραμε δύο "παράλληλες" συνεντεύξεις. Θυμάμαι ότι με "τρόμαξε" ο όγκος του, ενώ με εντυπωσίασε η φιλική προσέγγισή του, και το ότι όπως ακριβώς έβγαινε στην τηλεόραση, έτσι ευθύς (κι ας του κόστισε) και κάπως μπλαζέ, έτσι ήταν και μπροστά μας. Εκείνη η κουβέντα μας δημοσιεύθηκε στον Ορφέα (εδώ). Σε αυτήν αναφέρεται και ένα χθεσινό άρθρο του Πρώτου Θέματος (εδώ).

Συνηθίζουμε να λέμε ότι "φτωχαίνουμε" έπειτα από τον θάνατο κάθε δημιουργικού ανθρώπου, ασχέτως αν εκείνος παρέμενε ενεργός ή όχι. Στην περίπτωση του Μαχαιρίτσα κάτι τέτοιο είναι ακόμα περισσότερο αλήθεια: έφυγε πολύ νέος, τη στιγμή που είχε ακόμα να δώσει πράγματα (όπως παρατηρούσα κάποτε εδώ). Φυσικά ο πλούτος που ήδη μας έχει ήδη προσφέρει δεν μας αφαιρείται, ίσα ίσα τώρα είναι που θα πρέπει να τον επαναπροσεγγίσουμε και να τον επανεκτιμήσουμε. Κι εδώ κολλάει και μια προσωπική μου ματαίωση: ήθελα να τον ξαναβρώ και να μιλήσουμε διεξοδικά για ένα από τα άλμπουμ του.

Βιάστηκες να φύγεις Λαυρέντη. Αλλά μην ανησυχείς, τα τραγούδια σου θα τα προσέχουμε εμείς.

* Φωτογραφία από εδώ

Τετάρτη, 4 Σεπτεμβρίου 2019

Για τον Φοίβο Δεληβοριά, που τραγούδησε στη Σπάρτη

Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν τριάντα χρόνια από την πρώτη εμφάνισή του στα μουσικά μας πράγματα (Η Παρέλαση κυκλοφόρησε στα τέλη του 1989) πριν ο Φοίβος Δεληβοριάς πραγματοποιήσει την πρώτη του συναυλιακή εμφάνιση στη Σπάρτη. Η αλήθεια είναι ότι πριν μερικά χρόνια είχε ανακοινωθεί μια βραδιά στην καφετέρια Εναλλάξ, αλλά μάλλον το σχέδιο δεν περπάτησε. Κι έτσι η πρώτη γεύση της λακωνικής φιλοξενίας για εκείνον έλαχε να έρθει στον υπέροχο χώρο του Μουσείου Ελιάς Και Ελληνικού Λαδιού, που ανήκει στο Δίκτυο Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Πειραιώς.

Η αργοπορία αυτή δεν είναι ακριβώς αναπάντεχη, βέβαια. Πέραν του ότι ο Δεληβοριάς είναι ένας μάλλον αθηνοκεντρικός τραγουδοποιός -οι ιστορίες των τραγουδιών του στην πρωτεύουσα κυρίως διαδραματίζονται, και η μεγάλη μάζα των ακροατών του εκεί εντοπίζεται-, η Σπάρτη και η Λακωνία ευρύτερα δεν είναι τόποι που ανέχονται εύκολα την (κεκαλυμμένη έστω) επίθεση στα χρηστά ήθη και τις παραδόσεις που συχνά κρύβει η ματιά του. Η παρατήρηση των προσώπων κάποιων μεσόκοπων κυρίων και κυριών, κατά την εκτέλεση της "Υβρεοπομπής", θα έπειθε τον καθένα για το αληθές της παρατήρησης αυτής.

Πάντως, βοηθούσης και της ελεύθερης εισόδου, κόσμος μαζεύτηκε αρκετός ενώπιόν του το βράδυ της 25ης Αυγούστου: οι 150 θέσεις καθήμενων γέμισαν και υπήρξαν πολύ περισσότεροι όρθιοι -έστω κι αν η προσέλευση θα έμοιαζε ισχνή για οποιαδήποτε άλλη πρωτεύουσα νομού. Κι ο Δεληβοριάς το χάρηκε, δίνοντας μια πολύ ορεξάτη περφόρμανς. Είχε και καιρό να παίξει μπροστά σε κοινό, όπως μας δήλωσε...

Πάνω στη σκηνή ο Δεληβοριάς είναι αληθινά ευφυής -ένας από τους ελάχιστους τέτοιας κλάσης περφόρμερ που διαθέτει -που διέθετε ποτέ- το ελληνικό τραγούδι. Όσες φορές κι αν έχεις ακούσει τις ιστορίες του, το χαμόγελο είναι αδύνατον να φύγει απ' το πρόσωπό σου καθώς τον παρακολουθείς. Όπως είναι αδύνατον να μη νιώσεις τη συγκίνηση και την ανατριχίλα που κουβαλούν τραγούδια όπως το "Ερημιά Στην Καλλιθέα" και το "Δεν Ξέρω Τι Είναι". Αλλά δεν μπορείς και να μην παραδεχτείς την πληρότητα των δύο μουσικών που τον συνόδευσαν εκείνο το βράδυ: του πληκτρά (και Σπαρτιάτη) Κωστή Χριστοδούλου και του ντράμερ Σωτήρη Ντούβα. Δεν υπάρχει διάθεση ή κλίμα που να μην μπορούν οι δυο τους να αποτυπώσουν με ακρίβεια και απαράμιλλη μουσικότητα.

Για κάτι παραπάνω από δύο ώρες ο Φοίβος Δεληβοριάς αιχμαλώτισε το ακροατήριό του -τα αφτιά, τα βλέμματα, τη φαντασία του. Με τα πολλά αγαπημένα τραγούδια του από το παρελθόν, με κάποια από εκείνα που ετοιμάζει προς έκδοση (τέλη 2019/αρχές 2020 θα τα βγάλει, είπε, αλλά συνήθως πέφτει έξω σε αυτά...), με το χιούμορ και τη διαπεραστική ματιά του στα πράγματα.

Συνάντησα, με χαρά, πολλούς φίλους και παλιούς γνωστούς στο κοινό μετά το τέλος της συναυλίας. Αλλά κι ο Φοίβος Δεληβοριάς ένας παλιόφιλος είναι τελικά. Ο οποίος, ως διά μαγείας, είναι πάντα φρέσκος, σαν καινούριος, κάθε που τον συναντάς. Και πάντα έτοιμος, όσος καιρός κι αν έχει περάσει από την προηγούμενη φορά, να μοιραστεί μαζί σου τα πιο καλά κρυμμένα μυστικά, με έναν τρόπο εντελώς φυσικό και απροσποίητο.

Πώς να μην θες κάθε φορά να έρθει γρήγορα η επόμενη συνάντηση;

Setlist:
1. Θα 'θελα Να 'μουνα Εκεί
2. Ένας Σκύλος Στο Κολωνάκι
3. Ο Μπάσταρδος Γιος
4. Η Μπόσα Νόβα Του Ησαΐα
5. Χάλια
6. Η Γυναίκα Του Πατώκου
7. Je Suis Bossu
8. Ένα Γουρούνι Λιγότερο
9. Μόνο Ψέματα
10. Bolero
11. Χωρίς
12. Φώτης (Ένα Τραγούδι Για Τον Πατέρα Μου)
13. Το Ελεφαντάκι
14. Όταν Σου Χορεύω
15. Το Βαλσάκι Της Δάφνης ή Super Ferry
16. Δεν Ξέρω Τι Είναι
17. Και Του Χρόνου
18. Η Υβρεοπομπή
19. Ο Καθρέφτης
20. Αυτή Που Περνάει
21. Θέλω Να Σε Ξεπεράσω
22. Εκείνη
23. Ερημιά Στην Καλλιθέα
24. Η Κική Κάθε Βράδυ
Encore
25. Το Καλοκαίρι Θα 'ρθει

* Φωτογραφίες: Κυριακή Ήμελλου

Πέμπτη, 15 Αυγούστου 2019

Για τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, που τραγούδησε στον Βλαχιώτη

Ένας από τους σημαντικότερους ερμηνευτές που έβγαλε η χώρα, κι ένα υπέροχο αμφιθέατρο, με θέα στον λακωνικό κόλπο: να ένας συνδυασμός που, αν τον βρεις μπροστά σου, δεν θες με τίποτα να τον χάσεις.

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου τραγούδησε για πρώτη φορά στο Επιδαύριο Θέατρο του Βλαχιώτη, λοιπόν. Το οποίο θέατρο γέμισε. Όχι ασφυκτικά ίσως, αλλά με δεδομένο ότι οι γύρω περιοχές βρίσκονται σαφέστατα υπό τη σφαίρα επιρροής άλλων ακουσμάτων, ο αριθμός των 1200+ θεατών αποτελεί μια σαφή επιτυχία της διοργάνωσης (από την Κοινωφελή Επιχείρηση του Δήμου Ευρώτα).

Ο αγαπημένος ερμηνευτής δεν ήταν μόνος όμως: τη συναυλία άνοιξε το εκ Σπάρτης ορμώμενο κουαρτέτο One Against Three. "One" είναι η ερμηνεύτρια Ελένη Βαχαβιόλου και "three" οι Δημήτρης Λιόλιος (κιθάρα, φωνή), Δημήτρης Ράλλης (μπάσο, φωνή) και Στράτος Καλογερόπουλος (τύμπανα). Έπαιξαν καλά, όμως οι επιλογές τους μαρτύρησαν την προαναφερθείσα "σφαίρα επιρροής". Καταλαβαίνω ότι τα τέσσερα νεαρά παιδιά είδαν την ευκαιρία αυτή ως έναν τρόπο να αρέσουν σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του παρευρισκόμενου ακροατηρίου, αλλά αργά ή γρήγορα θα μάθουν ότι το να αρέσεις σε όλους είναι ανέφικτο και ότι το πιθανότερο είναι μια τέτοια απόπειρα να σε καταστήσει τελικά αδιάφορο.

Τι νόημα έχει, δηλαδή, να αραδιάζεις ένα τουρλού που περιλαμβάνει από Oasis μέχρι Red Hot Chili Peppers, κι από Τρύπες μέχρι Δυτικές Συνοικίες και Μέλισσες; Είναι καλό να είσαι ακομπλεξάριστος (και τα παιδιά της επαρχίας συνήθως είναι), όμως πρέπει τουλάχιστον να ξέρεις ότι το να παίξεις ως medley την "Ταξιδιάρα Ψυχή" παρέα με τα "Καλοκαιρινά Ραντεβού" δείχνει ότι μάλλον δεν έχεις καταλάβει τη διαφορά τους. Εκτός κι αν απλώς θες να βάλεις δίπλα δίπλα ένα ζενίθ κι ένα ναδίρ του "ελληνικού ροκ", για να αποδείξεις ότι όντως τα χωρίζει χάος... Έχουν ταλέντο οι One Against Three, ας το επενδύσουν στο δικό τους υλικό (που δεν μας παρουσίασαν εκείνο το βράδυ) κι ας γίνουν πιο επιλεκτικοί με το δανεικό κομμάτι του ρεπερτορίου τους.

Ας παραδειγματιστούν κι από τον πρωταγωνιστή της βραδιάς και το πώς εκείνος διαχειρίζεται το αχανές των επιλογών του: πέρα από μερικά τραγούδια από τον νέο του δίσκο (Μπλέξαμε ο τίτλος του), ο Παπακωνσταντίνου επικεντρώθηκε, όπως κάνει πάντα δηλαδή, στα μεγάλα τραγούδια του ρεπερτορίου του. Κι όσο για τις λίγες μέτριες στιγμές, αυτές τις άφησε στους συνεργάτες του, όσο ο ίδιος έκανε διάλειμμα. Όχι ότι δεν υπάρχουν και κάμποσα αξιόλογα τραγούδια του που μένουν συνέχεια στην απέξω -είναι κι αυτό ένα ζήτημα...

Στα 69 του χρόνια, πάντως, ο Παπακωνσταντίνου παραμένει δυνατός φωνητικά, και ορεξάτος. Και επιμένει  να καταθέτει νέο δίσκο κάθε ένα-δυο χρόνια, ασχέτως αν αυτό είναι πια ένα "σπορ" που δεν αποδίδει -εμπορικά αλλά και καλλιτεχνικά. Είναι και αυτό ενός είδους "φυλακή", αλλά είναι της δικής του επιλογής τουλάχιστον... Για τα νέα τραγούδια, χωρίς να έχω επιχειρήσει να τα ξανακούσω, έχω να πω ότι κουβαλάνε αρώματα από την κλασική εποχή της δισκογραφίας του, και είναι σαν να διαθέτουν μια ενότητα που συχνά λείπει από τις δουλειές του ερμηνευτή -τις πιο πρόσφατες τουλάχιστον. Διόλου τυχαία (ίσως), έχουν στίχους κυρίως ενός στιχουργού (Λίνα Δημοπούλου), και τα περισσότερα έχουν μελοποιηθεί από τον ίδιο.

Κατά τα άλλα, η συναυλία του στον Βλαχιώτη ήταν σε αναμενόμενα πλαίσια: ροκ διαθέσεις επί σκηνής, γηπεδικές αντιδράσεις στην πλατεία (καπνογόνα και τα ρέστα). Η σταθερή εδώ και καιρό μπάντα του ήταν καλή, αν και νιώθω ότι κρύβει εντός της μια "σχιζοφρένεια": οι "μπροστάρηδες" Μαίρη Μπρόζη (βιολί, φωνή) και Γιάννης Αυγέρης (κιθάρα, φωνή) κερδίζουν πόντους περισσότερο εμφανισιακά, αλλά η ουσία και η αρτιότητα παρέχεται από την "οπισθοφυλακή" των Ανδρέα Αποστόλου (πλήκτρα), Βαγγέλη Πατεράκη (μπάσο) και Στέφανου Δημητρίου (τύμπανα). Η ροή της setlist ήταν καλά μελετημένη, και η αλληλουχία των τραγουδιών διανθίστηκε από εξιστορήσεις και σχόλια, που προσέδωσαν μια συνοχή, μιαν αφήγηση στην όλη βραδιά. Κι έτσι ο αρχιδάτος πολιτικοκοινωνικός σχολιαστής Παπακωνσταντίνου στάθηκε με άνεση δίπλα στον ευαίσθητο μπαλανταδόρο εαυτό του.

Στα σχολικά χρόνια, τότε που ο Βασίλης ήταν στα ντουζένια του και "έπρεπε" να τον ακούς, εγώ ήμουν στην "αντιπολίτευση". Με τα χρόνια όμως εκτίμησα και τα πολλά σπουδαία τραγούδια που είπε, και τη στάση του. Ασχέτως αν νιώθω ότι κι αυτός πάσχει από το σύνδρομο που κατατρέχει πολλούς μεγάλους ερμηνευτές (την αδυναμία τους, π.χ., να αποφεύγουν τις "πατάτες" όταν μιλούν δημοσίως), πιστεύω ότι σε γενικές γραμμές ο Παπακωνσταντίνου προστάτευσε τον εαυτό του πολύ αποτελεσματικά, μένοντας πιστός σε κάποιες βασικές αρχές του και κρατώντας όσο το δυνατόν την εικόνα του μακριά από τον ευτελισμό που επιφέρει η υπερπροβολή στην τηλεόραση και αλλού. Υπήρξε γνησίως ροκ, και επιμένει σε αυτό, όσο του το επιτρέπουν οι συνθήκες και οι συγκυρίες.

"Βασίλη ζούμε για να σ' ακούμε" ήταν για πολλοστή φορά το σύνθημα, ακολουθούμενο από το "Και όσοι δεν σ' ακούνε, να πα' να γαμηθούνε". Στο οποίο ο πρωταγωνιστής, αφού ανασήκωσε με κάποια απορία τους ώμους, απάντησε: "Ε, ας πάνε, άμα τους κάνει καλό".

Setlist:
1. Εισαγωγή
2. Μπλέξαμε
3. Οδός Ελλήνων
4. Μπουμ
5. Γιουσουρούμ
6. Φοβάμαι
7. Μικρές Νοθείες
8. Ο Κουρσάρος
9. Βικτώρια
10. Ένα Παιδί Ζητάει Ένα Ποδήλατο
11. Κάποτε Θα 'ρθουν
12. Μαμά (La Mamma)
13. Αυτό Που Περιμένουμε
14. Οι Ψυχές Και Οι Αγάπες
15. Πόρτο Ρίκο
16. Ο Στρατιώτης/Ελλάς
17. Αλκοόλ Η Βροχή
18. Τα Χάλια Μου
19. Τα Πουλιά Της Αγάπης
20. Σε Θέλω
21. Χαμένες Αγάπες
22. Σφεντόνα
23. Άσε Με Να Κάνω Λάθος
24. Ο Μαύρος Γάτος
25. Βράδυ Σαββάτου
26. Κυριακή
27. Να Κοιμηθούμε Αγκαλιά
28. Θα Σωπαίνω Και Θα Ξέρεις
29. Πριν Το Τέλος
30. Δεν Υπάρχω
31. Ένας Νέγρος Θερμαστής Από Το Τζιμπουτί
32. Ένα Καράβι
33. Έφηβα Γεράκια/Χαιρετίσματα
34. Το Παιχνίδι Παίζεται Ακόμα

 

Πέμπτη, 1 Αυγούστου 2019

Συνέντευξη με τον Βασιλικό

Επέστρεψε δυναμικά φέτος έπειτα από χρόνια αποχής, με πολύ καλό δίσκο (εδώ η άποψή μου), αλλά και ζωντανές εμφανίσεις. Ο λόγος για τον Βασιλικό Σακκά, τον ηγέτη των Raining Pleasure που την τελευταία δεκαετία ακολουθεί σόλο διαδρομή. Είχα πράγματα να τον ρωτήσω, ακόμα περισσότερα είχε εκείνος να μου πει. Πατήστε εδώ για τη συνέχεια.

* Φωτογραφία: Ευτυχία Βλάχου

Πέμπτη, 25 Ιουλίου 2019

Το Φεστιβάλ Θέρος στην Κοζάνη (26, 27 και 28 Ιουλίου)


Μία μικρή πόλη.
Ένα κτήμα.
Άνθρωποι.
Εκφράζονται, καλλιεργούν, δημιουργούν.

Το φεστιβάλ Θέρος ετοιμάζεται μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού.
Η πόλη βγαίνει εκτός, στο φιλόξενο κτήμα Νειός (3ο χλμ Κοζάνης-Καρυδίτσας), από τις 26
έως και τις 28 Ιουλίου, σε μια τριήμερη γιορτή για μεγάλους και μικρούς.

Οι Νίκος Χαλβατζής, Στέλιος Χλιαράς, Νικολέτα Σιώμου και Αθηνά Δρακοπούλου, σε
συνεργασία με τον σύλλογο ΑΜΕΑ Ηλιαχτίδα, σας καλωσορίζουμε στο Θέρος, μια
χειροποίητη γιορτή μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Θέατρο, μουσική και παράλληλες δράσεις από νωρίς το απόγευμα μέχρι και μετά τα
μεσάνυχτα.

Με σκηνικό φόντο ένα παλιό λεωφορείο που υπάρχει χρόνια στο κτήμα, οι Ηλέκτρα
Φραγκιαδάκη και Σάκης Μπιρμπίλης παρουσιάζουν την θεατρική παράσταση “Ωκεανός” του
Αλεσάντρο Μπάρικο, ένα έργο που ισορροπεί ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο ενώ για τους
μικρούς μας θεατές η ομάδα Κοπέρνικος παρουσιάζει την παράσταση «Ο κύριος Κιχ και το
μυστικό κουτί των ήχων».

Με τη δύση του ήλιου αφήνουμε τη μουσική να μιλήσει. Σύγχρονο ελληνόφωνο τραγούδι
με αναφορές στην παράδοση από τους Usurum, αστικά ηχητικά τοπία με ηλεκτρικό ήχο από
τους Λάμδα και τον Νίκο Χαλβατζή, αλλά και μια νέα προσέγγιση στο ρεμπέτικο και λαϊκό
τραγούδι από τους Τέτρις.

Και για όσους μείνουν στο κτήμα μετά τις παραστάσεις, κάθε νύχτα κάτι διαφορετικό. Yoga,
DJ sets, αφηγήσεις με ιστορίες τρόμου κάτω από τα δέντρα, παρατήρηση άστρων με
τηλεσκόπια, και δρώμενα με χιουμοριστικό και μυστικιστικό χαρακτήρα.

Φιλοδοξούμε να φιλοξενήσουμε τον κόσμο της Κοζάνης αλλά και ανθρώπους από άλλες
περιοχές της Ελλάδας που έχουν δηλώσει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουν το φεστιβάλ.
Στόχος μας είναι το φεστιβάλ να καθιερωθεί και να συνεχίσει την πορεία του.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:
Παρασκευή 26/7/2019:
19:00: «Ο κύριος Κιχ και το μυστικό κουτί των ήχων», παιδική παράσταση από την Ομάδα Κοπέρνικος
21:00: Tέτρις, συναυλία
22:30: Νίκος Χαλβατζής, συναυλία
00:00: Παρατήρηση άστρων, αστρονομικός σύλλογος Δυτ. Μακεδονίας

Σάββατο 27/7/2019:
19:00: Μάθημα γιόγκα, Μαριλίζα Ταρνανίδου (δωρεάν συμμετοχή)
20:00: Μάθημα zumba, σχολή χορού Έκφραση, παρέα με τα παιδιά του συλλόγου Ηλιαχτίδα (δωρεάν
συμμετοχή)
22:30: Λάμδα, συναυλία
00:00: «Ιστορίες του κάτω κόσμου», παραμύθια ενηλίκων, Αδημονία (αφήγηση), Στέλιος Χλιαράς
(επιμέλεια-σύλληψη)

Κυριακή 28/7/2019:
19:00: Κυνήγι θησαυρού, παρέα με τα παιδιά του συλλόγου Ηλιαχτίδα (δωρεάν συμμετοχή)
21:00: «Ωκεανός», θεατρική παράσταση, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη (ερμηνεία), Σάκης Μπιρμπίλης
(σκηνοθεσία)
22:30: Usurum, συναυλία
00:00: DJ Romantique

Είσοδος: 7€- Ημερήσιο / 15€-Τριήμερο / 3€- Παιδικό / Δωρεάν-ΑΜΕΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ:

Υπεύθυνος συναυλιών: Νίκος Χαλβατζής, τραγουδοποιός (τηλ.6970499535)
Υπεύθυνος θεατρικών παραστάσεων: Στέλιος Χλιαράς, ηθοποιός/σκηνοθέτης (τηλ.6948605826)
Υπεύθυνη παράλληλων δράσεων: Νικολέτα Σιώμου, παιδαγωγός (τηλ.6973612611)
Επιμέλεια δημιουργικού: Αθηνά Δρακοπούλου, διακοσμήτρια/σκηνογράφος (τηλ.6932381298)

e-mail: ahranis@gmail.com

Δευτέρα, 8 Ιουλίου 2019

Η ζωή θα νικήσει

Το απόγευμα στο κέντρο, χωρίς καθόλου μετρητά πάνω μου. Κατεβαίνω στον σταθμό μετρό Πανεπιστημίου, για να αγοράσω εισιτήριο για το λεωφορείο από τα αυτόματα μηχανήματα.

Δίπλα στον αυτόματο πωλητή πιτσιρίκος Ρομά, μουτράκι, 5-6 χρονών, με το πλαστικό ποτηράκι του για ψιλά στο χέρι. Ξεκινώ τη διαδικασία, και βάζω τη χρεωστική κάρτα μου στη σχισμή.

- Τι θέλετε να κάνετε;
- Να αγοράσω εισιτήριο.
- Πρέπει να βάλετε χρήματα εδώ.
- Το ξέρω, αλλά θέλω να πληρώσω με κάρτα.

Αλλά η κάρτα έχει ξεμείνει κι αυτή, δεν φτάνει το υπόλοιπο για τα δύο εισιτήρια που ζήτησα, μου την απορρίπτει το σύστημα. Ξεκινώ ξανά τη διαδικασία.

- Να, πατάς αυτό για να βάλεις χρήματα.

Πατάει στην οθόνη το κατάλληλο κουμπί.

- Το ξέρω, αλλά δεν έχω λεφτά πάνω μου. Θα ξαναδοκιμάσω.

Επιλέγω "επιστροφή", ζητάω ένα εισιτήριο, αυτή τη φορά το υπόλοιπο της κάρτας επαρκεί, η διαδικασία προχωρά. Βγαίνει το εισιτήριο, γυρνάω και του σκάω χαμόγελο, με κοιτάει με θαυμασμό. Μάλλον δεν έχει ξαναδεί την εφαρμογή της συγκεκριμένης επιλογής. Γυρνάω να φύγω.

- Γεια σου φίλε.
- Περιμένετε! Η απόδειξή σας!

Επιστρέφω και την παίρνω από τη θυρίδα. Τον ευχαριστώ και προχωράω.

- Έχει κι άλλη!

Αυτή τη φορά τη βγάζει εκείνος και μου τη δίνει. Τον ευχαριστώ και πάλι και τον χαιρετώ με ένα ακόμα χαμόγελο.

Φεύγοντας, χαμογελώντας ακόμα, σκέφτομαι ότι θα ήθελα να είναι γιος μου. Ή έστω να τον έχω μαθητή σε μερικά χρόνια.

Και ότι η ζωή, ό,τι και να γίνει, θα νικήσει.

* Φωτογραφία από εδώ.

Τετάρτη, 3 Ιουλίου 2019

Γιατί με τον ΣΥΡΙΖΑ; Ένα οδοιπορικό πολιτικής συνειδητοποίησης

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου το σταθερό μότο ήταν: "μείνετε μακριά από τα κόμματα". Δεν ξέρω αν ήταν απόλυτα συνειδητή η επιλογή αυτή των γονιών μου ή αν ήταν περισσότερο μια ασπίδα επιβίωσης σε μια επαρχιακή πόλη με συγκεκριμένες τάσεις, πάντως την τήρησα αυτήν την προτροπή: ποτέ δεν γράφτηκα μέλος, δεν μπλέχτηκα σε οργανώσεις, δεν έπαιξα (παρότι είχα τις ευκαιρίες) σε φεστιβάλ νεολαιών. Και τα δύο τελευταία χρόνια, που υπηρετώ τη Δημόσια Εκπαίδευση, παρότι είχα πάντοτε προτάσεις, απέφυγα να εμπλακώ στα συνδικαλιστικά. Μερικά πράγματα είναι δύσκολο να τα αλλάξεις.

Οι γονείς, βέβαια, είχαν πάντα πολιτική προτίμηση, η οποία γινόταν σαφής από τις συζητήσεις, μαζί μας αλλά κυρίως με άλλους "μεγάλους". Ποτέ όμως δεν μας είπαν "ψήφισε εκείνο ή το άλλο" -ίσα ίσα, μας παρότρυναν να ψηφίζουμε το δικό μας και να ψάχνουμε και τα "μικρά" κόμματα.

Ως παιδί της δεκαετίας του '80, θυμάμαι τον Ανδρέα και τις τεράστιες λαοσυνάξεις του, τα πρωτοσέλιδα των Νέων, του Έθνους του Βήματος, της Καθημερινής, τη Δίκη του Αιώνα, τις αιώνιες πολιτικές κόντρες στα τραπέζια και στα καφενεία. Θυμάμαι τη γιαγιά μου την Κωνσταντίνα, αρχές των '90s, να μου εξηγεί ότι δεν είχε πια να μου δίνει χαρτζιλίκι, αφού ο Μητσοτάκης της είχε μειώσει πολύ τη σύνταξη.

Στα φοιτητικά χρόνια. τέλη '90s/αρχές '00s στο Τ.Ε.Ι. Χανίων, το κλίμα δεν με βοήθησε να είμαι ενεργός στους αγώνες του κινήματος. Οι εκάστοτε "ηγέτες" συνήθως έμοιαζαν στα μάτια μου είτε γραφικοί είτε μπαγαπόντηδες. Από τις καταλήψεις ήμουν πάντα περαστικός, από τις πορείες πάντα απών. Όχι χωρίς κόστος, αφού και εγώ και άλλοι δεχτήκαμε πολλές φορές πυρά από τους ταγούς των οργανωμένων. Αλλά πώς να μπλέξεις όταν βλέπεις ότι εκείνος που μπαίνει μπροστάρης στον αγώνα, μόλις δει την ευκαιρία περνάει με άνεση στο αντίπαλο στρατόπεδο;

Η δεκαετία του 2000 πέρασε και πάλι στις πανεπιστημιακές αίθουσες, στο Πολυτεχνείο τούτη τη φορά, σε κτίρια με τοίχους γεμάτους συνθήματα και ονόματα σχηματισμών όπως ΑΝ.Α.Φ.Η. και ΑΝ.ΑΡ.ΠΑ. Δεν με ενόχλησαν ποτέ οι γραμμένοι τοίχοι, ίσα ίσα, όμως και εκεί οι συνελεύσεις ήταν κάτι χάβρες μέσα σε τεκέδες. Η άνοδος του Καραμανλή στην εξουσία το '04 είχε μια μελαγχολική νομοτέλεια μέσα της, το ίδιο και η τραγική κατάληξη εκείνης της Κυβέρνησης. Εκείνα τα χρόνια συχνά απείχα από τις εκλογές (δεν ψήφισα το 2000, νομίζω ούτε το 1999) ή ψήφιζα με λογική αντίρροπη: δεν στήριξα το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου (παρά μόνο στις Ευρωεκλογές του 2004 που προδιαγραφόταν ότι θα φάει κατραπακιά), έριχνα την ψήφο μου υπέρ του ΔΗΚΚΙ του Τσοβόλα. Κάποια άλλη φορά ψήφισα Οικολόγους Πράσινους ενδεχομένως.

Δεν θυμάμαι αν ψήφισα για πρώτη φορά τον ΣΥΡΙΖΑ στις δεύτερες εκλογές του 2012 (παίζει να το έριξα στην ΔΗΜΑΡ), και πάλι θέλοντας να στηρίξω μια μικρότερη πολιτική δύναμη. Παρότι έριξα Ελιά - Δημοκρατική Συμμαχία στις Ευρωεκλογές του 2014 (μόνο και μόνο για να στηρίξω κάποιον πρώην φίλο που αποδείχθηκε συν τω χρόνω ότι δεν διέθετε πολιτική σκέψη όπως νόμιζα), έκτοτε στήριξα το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα στον δρόμο του προς την εξουσία.

Ορόσημο για την προσωπική μου "αφύπνιση" -κινητοποίηση, καλύτερα, αφού η σκέψη γύρω από την πολιτική υπήρχε από πολύ νωρίς- ήταν το κλείσιμο της ΕΡΤ από την κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου, τον Ιούνιο του 2013. Δύο μέρες μετά, έπειτα από πρόσκληση του Αντώνη Μποσκοΐτη, ήμουν στο προαύλιο, στην Αγία Παρασκευή, και τραγουδούσα μαζί με άλλους, στηρίζοντας τους απολυμένους καταληψίες. Μέσα στο καλοκαίρι ξαναπήγα σε εκπομπή της κατειλημμένης ΕΡΤ, προσκεκλημένος της Βίκυς Τσιανίκα.



Εκείνα τα χρόνια, μέσα στην Κρίση, πέρασα μια περίοδο κατάθλιψης, παρακολουθώντας τα βραδινά δελτία ειδήσεων να παιανίζουν κάθε επόμενο κύμα της λαίλαπας που ερχόταν να συνθλίψει το μέλλον και τα όνειρα των συνανθρώπων μου. Κι αν εγώ είχα τη στήριξη των ανθρώπων μου και επιβίωνα, το να είμαι μάρτυρας μιας αδίστακτης εξουσίας που μπορούσε μέσα σε μια στιγμή να αποφασίζει για το μαύρο μέλλον χιλιάδων ανθρώπων με εξόργιζε. Έπαψα να ανοίγω την τηλεόραση. Έγινα πιο αποφασισμένος και καταστάλαξα περισσότερο στο τι ήθελα ως πολίτης.

Παραμονές των εκλογών του Ιανουαρίου του '15, δεν θα το ξεχάσω εύκολα, βρέθηκα σε ένα καφέ-μπαρ των Εξαρχείων με φίλους και συγγενείς. Συζητούσαν ήδη για τα πολιτικά όταν έφτασα, κι όταν τους είπα τι θα ψήφιζα με αντιμετώπισαν με ένα μείγμα οργής και ειρωνείας. Πώς ήταν δυνατόν να ψηφίσω τον Τσίπρα, από τη στιγμή που δήλωνα ότι είχα διακρίνει τη στροφή στη ρητορική του και τις σαφείς ενδείξεις ότι θα ακολουθούσε τον δρόμο του συμβιβασμού με τους Ευρωπαίους;

Η απάντησή μου τότε ήταν ότι ήθελα, για μια φορά ως ψηφοφόρος, να πω "ναι" με την ψήφο μου. Να ψηφίσω θετικά, δηλαδή, και να συνταχθώ με τους πολλούς. Ότι περισσότερο από μια θολή ως προς το πώς θα ερχόταν κοινωνική επανάσταση, που θα ανέτρεπε τον καπιταλισμό, ήθελα μια διακυβέρνηση που να ενδιαφέρεται εμπράκτως για τον αδύναμο. Δεν ξέρω τι νόμιζα τότε, τώρα όμως ξέρω ότι η πλειοψηφία που στήριξε το '15 τον Τσίπρα δεν το έκανε επειδή κατάλαβε ξαφνικά τις αρετές της Αριστεράς, αλλά γιατί είπε "ως εδώ" στο διπολικό σύστημα που μοιραζόταν την εξουσία αδιαλείπτως για 40 χρόνια. Σαφώς και δεν υιοθέτησα ποτέ τον διαχωρισμό "παλιό" και "νέο πολιτικό σύστημα", ούτε ενθουσιάζομαι με τη ρητορική περί "ηθικού πλεονεκτήματος". Όχι γιατί δεν βρίσκω όντως πιο ουμανιστικές τις αριστερές ιδέες, αλλά γιατί δεν μπορώ να αποδώσω απόλυτα ηθικά κίνητρα σε ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων, απλώς με βάση το τι δηλώνουν.

Στα 10 χρόνια που κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή της χώρας, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε τους πάντες να χορεύουν στον ρυθμό του -άρα τους έκανε εχθρούς του. Από το δίλημμα "Μνημόνιο/αντι-Μνημόνιο" περάσαμε στο "ΣΥΡΙΖΑ/αντι-ΣΥΡΙΖΑ". Με το "όλοι σας και μόνος μου" όμως ποιος μπορεί να βγει νικητής; Κάπως έτσι, κι αφού ο ΣΥΡΙΖΑ έφερε κι αυτός το δικό του Μνημόνιο (ελαφρύτερο μεν, αλλά με επιπλέον λιτότητα να προστίθεται σε εκείνη των προηγούμενων), ήρθε η μεγάλη ήττα στις πρόσφατες Ευρωεκλογές. Αλίμονο αν μπορούσε να βγει αλώβητος ένας σχηματισμός που για δέκα χρόνια είχε μονίμως ανοδική πορεία και είχε κερδίσει τέσσερις σερί κάλπες.

Αν ψάξει κανείς την ετικέτα "Πολιτική" σε τούτο το μπλογκ, αλλά και το προφίλ μου στα social media, θα βρει πολλά και πολύ αυστηρά σχόλιά μου για τον ΣΥΡΙΖΑ. Εξακολουθώ να βλέπω κριτικά το κόμμα, τα στελέχη και τον αρχηγό του, όπως και όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Η στήριξή μου δεν είναι, δηλαδή, απροϋπόθετη, ούτε θα συνεχιστεί αν το κόμμα αποκλίνει από όσα θεωρώ κρίσιμα.

Η κριτική αποτίμησή μου, πάντως, των πεπραγμένων της απερχόμενης Κυβέρνησης σε κάθε περίπτωση προκύπτει θετική. Υπερέβη, θα έλεγα, το έργο της κάθε προσωπική μου προσδοκία. Δικαιωματικά νομοσχέδια, στήριξη των αδυνάμων, ρύθμιση του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου, Συμφωνία των Πρεσπών, εκσυγχρονισμός του συστήματος αναδοχής και υιοθεσίας παιδιών, επίλυση του θέματος με την ΑΕΠΙ -η λίστα είναι ιδιαίτερα μακρά. Μπήκε μια τάξη σε πολλά μέτωπα κι αυτό είναι αδιαμφισβήτητο.

Αν έγιναν λάθη; Πολλά. Υπήρξαν παλινωδίες, απροσεξίες, αστοχίες. Έγιναν κακές εκτιμήσεις, προβλήθηκαν λάθος πρόσωπα, σε κάποια σημεία υπερίσχυσε μια ρητορική του όποιου έργου. Έχει στις τάξεις του και αυτό το κόμμα, όπως όλα, ανθρώπους που δεν βρίσκονται εκεί με πρώτη έγνοια τους την προσφορά ή την άσκηση πολιτικής. Έχει μέλη και στελέχη που επιχειρούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη με προβληματικές (έως εντελώς γλοιώδεις) τακτικές, που υιοθέτησαν αλαζονικές και υπεροπτικές στάσεις.

Όμως. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα και με τα χέρια δεμένα λόγω έξωθεν δεσμεύσεων, άκουσε την κοινωνία και ακολούθησε όποτε το μπορούσε. Είχε τα αντανακλαστικά να παίρνει πίσω τις λάθος διατυπώσεις στα νομοσχέδια, να ζητάει παραιτήσεις, να θυμάται όσα υποσχέθηκε, ακόμα κι αν δεν μπόρεσε να τα υλοποιήσει όποτε και όπως ήθελε. Πήγε σε εκλογές όταν αναγκάστηκε να υποχωρήσει, πήγε και όταν οι πολίτες τον άφησαν πολύ πίσω στις Ευρωεκλογές.

Και τώρα; Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πια η μακροβιότερη και πιο συνεπής κυβέρνηση της μνημονιακής εποχής, αλλά ταυτόχρονα εκείνη που έφερε την Ελλάδα εκτός προγραμμάτων λιτότητας. Κι απέναντί του έχει ποιους; Τα δύο κάποτε κραταιά κόμματα, με δύο ανθρώπους στα τιμόνια τους που από πολλές απόψεις συμβολίζουν τις παθογένειες της χώρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι μια κλασική περίπτωση ανθρώπου που δεν θα βρισκόταν σε αυτό το πόστο εάν δεν είχε το συγκεκριμένο επώνυμο και τις δυνατότητες που αυτό του έδωσε από το ξεκίνημα της ζωής του. Επικοινωνιακά ελλιπής, υπέρ της αριστείας στα λόγια αλλά όχι στις πράξεις, δειλός, κυνικά αδίστακτος (όπως έδειξε η θητεία του στο Υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης Και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης). Ο δήθεν πολέμιος της ακροδεξιάς, που δεν δίστασε να βάλει αντιπρόεδρό του κάποιον σαν τον Άδωνη Γεωργιάδη και που εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο την άγνοια και τον πατριωτισμό του μέσου Έλληνα για να αντλήσει ψήφους με αφορμή την επίλυση του Μακεδονικού. Η Φώφη Γεννηματά, από την άλλη, μπορεί να είναι συμπαθέστερη από τον Ευάγγελο Βενιζέλο (κάτι όχι ιδιαίτερα δύσκολο, εδώ που τα λέμε), αλλά είναι μια επίσης αδιάφορη πολιτικός, χωρίς πειθώ όχι μόνο ως προς τους πολίτες, αλλά ούτε ως προς το κόμμα που διοικεί. Κοινό τους σημείο; Το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μένος τους, το οποίο αποτέλεσε το μοναδικό ουσιαστικό κριτήριο με βάση το οποίο κινήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια.

Απέναντί τους υπάρχει ο Αλέξης Τσίπρας. Ένας άνθρωπος νέος, αποφασιστικός, με πολιτικό ένστικτο, και συμπαθής -παίζει κι αυτό τον ρόλο του. Κάποιοι θα έλεγαν ότι είναι ο μονόφθαλμος που βασιλεύει στους τυφλούς. Ναι, αλλά όχι απλώς μονόφθαλμος: Κύκλωπας. Πέρα από το έργο της Κυβέρνησής του, ένα μεγάλο του επίτευγμα είναι ότι, κυρίως με την απόφασή του να πάει σε Δημοψήφισμα τον Ιούλιο του 2015 αλλά όχι μόνο, ανάγκασε το σύστημα της μηντιακής διαπλοκής να αποκαλυφθεί μπροστά στα μάτια όλων. Μόλις χτες το βράδυ, στον ΣΚΑΪ, είχαν όλοι την ευκαιρία να δουν την απόλυτα μονομερή απόπειρα της Σίας Κοσιώνη και του Αλέξη Παπαχελά να του πάρουν συνέντευξη.

Σε κάθε περίπτωση, ο Τσίπρας και ο κυβερνών ΣΥΡΙΖΑ υπήρξαν ένα θαύμα για τα δεδομένα της χώρας, ένα θαύμα που όμοιό του είχαμε να δούμε καιρό: μια πολιτική δύναμη που ανέβηκε στην εξουσία κόντρα στο προϋπάρχον σύστημα, κόντρα σε όσα κανονίζονταν και θεωρούνταν αποδεκτά. Είναι βέβαιο ότι η Ιστορία θα τα καταγράψει όλα αυτά.

Με τον Αλέξη Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν, είτε κερδίσουν είτε χάσουν στις επερχόμενες εκλογές. Με την Αριστερά που μπαίνει δυναμικά στα πράγματα και δεν αρκείται σε κριτική καθαρολογικής και δογματικής λογικής. Μαζί με τον Τσακαλώτο, την Αχτσιόγλου, τον Χαρίτση και όποια άλλα άξια στελέχη. Μαζί με εκείνους που δεν κοιτούν μόνο το βόλεμά τους. Δίπλα σε όσους σέβονται τα δικαιώματα κάθε ανθρώπου. Για τη σύνθεση του νέου με το παλιό. Απέναντι στην πολιτική σκέψη που εξαντλείται σε λέξεις όπως "ψεύτης" και "προδότης". Απέναντι στον ρεβανσισμό της βαθέως Δεξιάς που θέλει να καταστήσει παράνομες τις "ελαττωματικές" (έτσι τις αποκάλεσε ο Μάκης Βορίδης) ιδέες της Αριστεράς. Απέναντι σε εκείνους που θέλουν να σώσουν τη χώρα αφού πρώτα την εξαθλίωσαν. Απέναντι στην αμνημοσύνη, απέναντι στην ιδέα του περιχαρακωμένου Έθνους - Κράτους, απέναντι στη νεοφιλελεύθερη θέαση της κοινωνίας. Απέναντι σε ένα ακόμα κύμα σκοταδισμού που απλώνεται στον πλανήτη.

* Οι ζωγραφικοί πίνακες είναι του Vincent Van Gaugh και του Mark Rothko

Οι... "300" ηρωικοί αναγνώστες